Аудит пәнінен бағдарлама

• Ақшалай жеңілдіктер;
• Сауда  женілдіктері.

Жұмыс жоспар шотына байланысты жеңілдік есебі 6030 «Бағадан және сатудан  жеңілдіктер» шотында жүргізіледі. Бұл шот контрпассивті, өнімді өткізу мен қызмет көрсетуден түскен кіріс сомасын өзгертеді.

  Төлемді белгілі  бір кезең ішінде жасаған сатып  алушыларға ақша жеңілдігі беріледі, яғни  шот-фактурада көрсетілген  сома жеңілдік сомасына азаюы  тиіс.  Мұндай шаралар өткізу көлемін ұлғайту үшін жасалады, сатып алушыны уақытылы немесе ерте төлем жасауға ынталандырады және төлеу мерзімі өтіп кеткен және күмәнді қарыздарды азайту үшін жасалады.

     Мысалы, егер  клиент сатып алған тауар үшін 10 күн ішінде есеп айырысса, онда «Алға» ЖШС өз клиенті «Рамстор» дүкеніне 5 % ақшалай жеңілдік береді. Есеп айырысудың ең ұзақ мерзімі 30 күн (жалпы қабылданған белгісі – 5/10, n30).  Шот-фактурадағы сома 100000 теңге, тауардың өзіндік құны 85000 тг. Тауар 1-қазанда тиеп жөнелтілген.

     Сату кезінде  уақытылы төлегені үшін клиентке  берілген жеңілдікті есепке алудың  екі әдісін қолдануға болады:

• Жалпы;
• Таза.

  Жалпы әдіске байланысты, жеңілдік  сатып алушы оны алғанға дейін,  яғни тауар үшін төлем жасағанға  дейін танылмайды. Сатудан түскен түсім мен дебиторлық борыш алынуға тиісті шоттың толық (жалпы) сомасында көрсетіледі:

10. Дебет  1210 «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің қысқа мерзімді дебиторлық берешегі»                                                                  100000

               Кредит   6010 «Өнімді өткізуден  түскен кіріс»                      100000

           Дебет  7010 «Өткізілген өнімнің өзіндік  құны»                           85000

               Кредит    1330  «Тауарлар»                                                     85000

1. Сатып алушы жеңілдікті пайдаланып, шотты 9 қазанда төледі. Яғни оған 5000 теңге жеңілдік берілуі тиіс (100000*5%/100%), бұл келесі жазумен көрсетіледі:

Дебет 1040 «Ағымдағы банктік  шоттағы теңгемен ақша қаражаты»   95000

Дебет 6030 «Бағадан және сатудан  жеңілдіктер»                                     5000

         Кредит 1210 «Сатып алушылар мен  тапсырысшылардың қысқа мерзімді  дебиторлық берешегі» 100000                                                                                                      

     Таза әдісті қолдану барысында  жеңілдік бірден есепке алынады. Дебиторлық борыш сомасы мен өткізуден түскен пайда жеңілдік сомасына шегеріледі.

 Ұйым әкімшілік  және шаруашылық шығыстардың  бір бөлігін, сонымен қатар іс-сапар шығындары мен қолма-қол ақшаны аралық звено арқылы өткізеді. Осындай аралық звено болып есеп беруге тиісті тұлға табылады. Қолма – қол ақша тиісті лауазымды және материалдық-жауапты тұлғалардың есебіне беріледі.

     Есеп беруге  тиісті тұлғалардың есебі  1250 «Қызметкерлердің қысқа мерзімді дебиторлық берешегі» шотына ашылған «Есеп беруге тиісті тұлғалардың берешегі» аралық шотында жүргізіледі. Бұл шоттың дебетінде есеп беруге тиісті тұлғалардың айдың басы мен аяғындағы қарызының қалдығы және есеп беруге тиісті тұлғаның есепті ай ішіндегі дебиторлық берешегі бейнеленеді. Кредит бойынша қарыздың өтелуі көрсетіледі.

     Есеп беруге тиісті тұлға басшыға орындаған жұмыстар туралы рапорт береді, ал бухгалтерияға іс-сапар куәлігі мен іс-сапар кезіндегі шығыстар туралы аванстық есеп береді. Іс-сапар шығындарына байланысты аванс сомасы бухгалтерия жасаған есебі негізінде жүргізіледі.

    Іс-сапар шығындарының аванстық есебін тексергенде бухгалтер 24.12.2001ж. №1676 «Кіріске салық салынғанда есепке алынатын іс-сапар шығындарының нормалары» туралы ҚР Үкімет қаулысын басшылыққа алады. Үкімет қаулысында іс-сапар шығындарын өтеу нормалары көрсетілген. Мемлекеттік ұйымдарда ұйымдастырушылық және іс-сапар шығындары салық салғанға дейінгі кірістен шегеріледі. Жоғарыда айтылған шығындардың барлығына растаушы құжаттар болуы тиіс.

   Ұйымның дебиторлық борышы келесі жағдайларда күмәнді талаптар болып саналады:

• Келісім шартта көрсетілген мерзімде немесе төлеу мерзімі бекітілмеген жағдайда   қажетті қа</sp