Баға және кәсіпорынның баға саясаты

 Еліміз бүкіл әлемдік сауда ұйымына кіруге талпыныс жасап отырған уақытта, кәсіпорынның баға саясатында ұстанып отырған бағыты, ішкі және сыртқы нарыққа өнім шығару мүмкіндіктері оның алдағы бәсекелік қабілетін айқындайтын шешуші фактор болмақ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ҚОРЫТЫНДЫ

 

          Сонымен, курстық зертеу жұмысын  қорыта келе, мынадай тұжырымдар  жасалды:

Баға  – тауар мен қызметтерге төлем. Бағаның атқаратын қызметтері оның ішкі мәнін сипаттайды. Бағаның атқаратын  бес қызметі белгілі: есеп жүргізу, ынталандыру, бөлу, сұраныс пен ұсынысты тепе-теңдеу, өндірісті оңтайлы орналастыру.

Фирма баға стратегиясын таңдау үшін оған қандай факторлар әсер ететінін біле отырып, оларды талдауы қажет. Көбінесе ол сыртқы себептерден болады. Бағаға әсер ететін негізгі факторлар: шығындар, тұтынушылар, тауар қозғалысына қатынасушылар, бәсекелестер және мемлекет.

Баға  белгілеу ісі қиын және көпсатылы  үдерісі болады. Оны жалпы алғанда  былай сипаттауға болады: бағаны жасау  мақсатын анықтау – сұранысты  анықтау – шығындарды бағалау  – ұсынысты, бәсекелестердің бағаларын  және тауарларын талдау – баға құру әдісін таңдау – түпкілікті бағаны белгілеу.

Бағаны  жасау мақсатын анықтау үшін ең алдымен  фирма нақты тауар арқылы қандай нәтижеге жетуді көздейтінін білуі  қажет. Егерде нысаналы рынок таңдалып, рынок жайғасымы толық ойластырған  болса, онда баға мәселесімен қатар  маркетинг кешенін құру тәсілдері  түсінікті болар еді. Баға құру стратегиясы  негізінде нарық жайғасымын шешу арқылы ғана белгіленеді. Сол жағдайда фирма өзінің түпкі мақсатын белгілеуі мүмкін. Қаншалықты бұл мәселе анығырақ болса, соғұрлым баға қою ісі жеңілдейді.      Іс жүзінде жиі кездесетін мақсаттар мынадай:

• Фирма өзінің өмір сүруін қамтамасыз ету. Бұл мақсат рынокта өндірушілер көбейіп кеткен жағдайда және тұтынушылардың қажеттері кенет өзгерген кезде қолданылады. Өзінің тауарлары өтімін қамтамасыз ету үшін және жұмысын ойдағыдай дұрыс жүргізу үшін фирма көбірек сату мақсатымен бағаны төмендетеді.
• Күнделікті табыс көлемін максималдау. Фирма сұраныс пен шығындарын талдап, жоғары табыс беретін бағаны қояды. Бұл саясатта ұзақ мерзімдік мақсаттар шетте қалады да, күнделікті қаржы-қаражат көрсеткіштері фирмаға маңызды болғаны.
• Рынок үлесінде жетекші орын алу. Рыноктағы үлесі ұлғаю арқылы шығындары төмендеп, ұзақ мерзімдік табыс көлемі жоғарылайды. Осы мақсатпен фирмалар бағасын мүмкіндігінше төмендетіп, нарықты кеңірек қамтуға тырысады.
• Сапа көрсеткіштері жағынан жетекші орын алу. Рынокқа ұсынылған барлық тауарлардың ішінде фирма өзінің тауары жоғары сапалы болуына ұмтылады. Ол үшін ғылыми-техникалық зерттеулер жүргізіп, тауар көрсеткіштерін жақсартады және тауарына жоғары баға қойып оның өте сапалы, жаңа технологиямен жасалғанын сатып алушыларға жеткізуі қажет.

         Қазіргі  маркетинг процесінде бағасыздық  факторлардың рөлінің өсуіне  қарамастан, баға көрсеткіші маңыздылығын  жойған жоқ, әсіресе монополистік  және олигополистік бәсекелестікте.

 Сонымен,  қорыта келе, қаржы саясаты өзіне  бюджет, салық, ақша, кредит, баға  және кеден саясатын қамтиды.  Өз кезегінде мемлекеттің қаржы  саясаты тек оның экономикалық  және әлеуметтік саясатын жүзеге  асырудың құралы болып келеді, яғни қосалқы рөлді орындайды.  Мемлекеттік саясаттың басқа  да бағыттарын — ұлттық, геосаясатты,  әскери саясаттарды да ұмытуға  болмайды. Осы бес бағыттың жиынтығы  мемлекеттік саясатты жүргізудің  негізгі құралы болып табылатын  қаржы саясатын анықтаса керек.

 Сондықтан  Қазақстан жағдайындағы қаржы  саясатының міндеті экономиканы  экономикалық өсудің траекториясына  көшіру, ұлттық шаруашылықтың құрылымын  одан әрі жетілдіру негізінде  шаруашылық өмірді тұрақтандыру, кәсіпкерлік қызметті дамыту, мемлекеттік  бөліктің үлесін онтайландыра  отырып, меншікті реформалау, сыртқы  экономикалық қызметті ұлғайтып, жаңдандыру, әлеуметтік бағдарламаларды  қаржыландыру жөнінде шаралар  жасап, оларды қаржы механизмі  арқылы іске асыру болып табылады.

 Сонымен  қорыта келе, қазіргі кезеңде  баға саясатының көмегімен шешілетін  басты міндеттердің қатарына  мыналарды жатқызуға болады:

 а)  елдің дамуының әрбір нақты  кезеңінің ерекшеліктері негізінде  қаржы ресурстарының неғұрлым  мүмкін болатын көлемін жасаудың  жағдайларын қамтамасыз ету;

 ә)  қаржы ресурстарын қоғамдық өндірістің  сфералары арасында, ұлттық шаруашылықтың  секторлары арасында ұтымды бөлу  және пайдалану, ресурстарды белгілі  бір мақсаттарға бағыттау;

         б) экономикалық дамудың белгіленген  бағыттарын орындау үшін тиісті  қаржы механизмін жасап, оны  үнемі жетілдіріп отырады.

Баға  саясатын жүргізгенде оның мына қағидаттарын жүзеге асырудың зор маңызы бар:

• қолда бар нақты қаржы ресурстарын негіздей отырып, бюджеттерді жасау, бекіту және атқару кезінде қоғамдық өндірістің барлық қатысушыларының, әлеуметтік, ұлттық және кәсіби топтардың мүдделерін сақтау;
• қаржы қатынастарының жоспарлы ұйымдастырылуын қамтамасыз ету т.б.

 

 

 

 

 

 

 

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

 

1. Ахметова К.Ә. «Фирманың маркетингтік қызметі» - Астана, 2004 жыл.
2. Афанасьев М.П. Маркетинг:стратегия и практика фирмы. "Финанстатинформ", 1995 г.
3. Ашимбаев Т.А. Экономика Казахстана на пути к рынку: тенденции и размышления. Алматы, 1994 г.
4. Әубәкіров Я.Ә.,  Нәрібаев  К.Н.,  Жатқанбаев Е.Б.,  ж.б.  Экономикалық теория негіздері. Оқулық. Алматы: ҚазМҮУ, 1998 ж.
5. Берденов Қ. Қазақстан мемлекет ретінде қалыптасуы мен экономиканың дамуы. Алматы, 1998 ж.
6. Воловой В.В. Политэкономия. М, 1999 ж.
7. Елемесов Р. Переходная экономика: проблемы методологии и теории. Алматы, 1998 г.
8. Ермекова Э.М. Состояние и перспективы развития социальной сферы в Казахстане: занятость и уровень жизни населения // Вестник КазГУ 2001 №5.
9. Казахстан в цифрах за 2011 год. Агентство РК по статистике. 2011.
10. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының ұзақ  мерзімдік (2030 ж. дейінгі) даму стратегиясы. — Алматы, 1997.
11. Қ.Хожаназаров,Маркетинг негіздері,Алматы, «Экономика», 1996.
12. Мейірбеков А.К.,Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы,Алматы, «Экономика», 2003.
13. Нысанбаев С.Н., Садыханова Г.А.Маркетинг негіздері,«Қазақ университеті», Алматы,2002.
14. Назарбаев Н.Ә. Елдегі жағдай, ішкі және  сыртқы  саясаттың негізгі бағыттары туралы: Жаңа ғасырда қоғамды демократияландыру, экономикалық және саяси реформа. ҚР Президентінің Қазақстан халқына жолдауы. —Алматы, 1998.
15. Ондасынова Айман Имашева «Баға белгілеу».
16. Информационно-статистический сборник«Казахстан:2006-2011годы», Алматы, Агенство РК по статистике.
17. Кубаев Е. Экономичская политика и экономический рост. Алматы, 2000
18. Пешкова Е. П. Маркетинговый анализ в деятельности фирмы. 1996.
19. Райзберг Б.А. Рыночная экономика (учебное пособие). – М.: Деловая жизнь, 1995 г.
20. Теория потребительского поведения и спроса / Под ред. Гальперина В.М. – ПСБ: Экономическая школа, 1993 г.
21. Шаекина Ж.М. Нәбиева Е.Н. Базарова С.Қ. Маркетинг негіздері. - Астана 2003 жыл.
22. Экономика переходного периода / Под ред. Радаева В.В., Бузгалина А.В. – М.: Издательство МГУ, 1995 г.