«Oris-Astana» ЖШС-ның қаржылық-экономикалық жай-күйін талдау

Өтімділік дәрежесіне, яғни ақша қаражаттарына айналу жылдамдығына байланысты кәсіпорын активтері келесідей топтарға бөлінеді.

А 1 Ең өтімді активтер (ақша қаражаттары, қысқа мерзімді қаржы салымдары);

А 2 Тез өткізілетін активтер (дебиторлық борыштар, басқа да ағымдағы активтер);

А 3 Баяу өткізілетін активтер (ТМҚ, ұзақ мерзімді дебиторлық борыштар, ұзақ мерзімді қаржы инвестициялары);

А 4 Қиын  өткізілетін активтер (аяқталмаған күрделі құрылыс, негізгі  құралдар, материалдық емес активтер).

     Міндеттемелер мен капитал қайтару, төлеу уақытының мерзіміне байланысты топтастырылады:

П 1 Неғұрлым тезірек төленуге тиісті міндеттемелер (кредиторлық  қарыздар, есептелген салықтар, шығындар);

П 2 Қысқа мерзімді міндеттемелер (қысқа мерзімді несиелер, ұзақ мерзімді несиелердің ағымдағы бөлігі);

П  3 Ұзақ мерзімді міндеттемелер (пассивтің екінші бөлімі);

П 4 Тұрақты міндеттемелер (пассивтің бірінші бөлімінің  баптары + болашақ кезеңдегі табыстар – болашақ кезеңдегі шығындар).

     Баланс абсолютті өтімді деп саналады, егер келесідей қатынастар сақталса:

 А 1 ≥ П  1                                                       А 3 ≥ П 3

 А 2 ≥ П 2                                                        А 4 ≤ П 4

     Басқа сөзбен айтқанда, егер активтің сол алғашқы үш теңсіздігінің әрбір тобы кәсіпорынның сәйкес міндеттемелер тобын жапса немесе оған тең долса, баланс өтімді болады, кері жағдайда баланс өтімді емес.

     Егер бір жүйенің бір немесе бірнеше теңсіздігінің қолайлы варианттағыға қарама – қарсы мәні болса, онда баланс өтімділігінің абсалютті өтімділіктен азды – көпті айырмашылығы болады. Бұл кезде активтердің бір тобы бойынша қаражат жетіспеушілігі олардың басқа топ бойынша артылғанымен орны толтырылады, бірақ өтем тек құндық мөлшері бойынша жүзеге асырылады, өйткені нақты төлем жағдайында аз өтімді активтер неғұрлым өтімді активтердің орнын баса алмайды.

     Баяу өткізілетін активтерді ұзақ мерзімді міндеттемелермен салыстыру перспективалы өтімділікті бейнелейді. Талданып отырған кәсіпорында жыл басында да, жыл соңында да төлем қаражаттарының артықшылығы болған.

     Активтер мен пассивтердің I ші тобының баптарын салыстыру жақын арадағы түсулер (кірістер) мен төлемдердің ара қатынасын көрсетеді.

     Актив пен пассив баптарының II тобын салыстыру жақын уақытта күтілетін төлем тәртібінің (3 айдан 6 айға дейін) жағдайының жақсаруы н/се нашарлауы туралы қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Жалпы алғанда баланс активі мен пассиві баптарының I ж/е II топтарын салыстыру ағымдағы өтімділікті анықтауға мүмкіндік береді.

III ші топтың баптарын  салыстыру перспективалы өтімділікті  бейнелейді және болашақ кірістер  мен төлемдерді салыстыру негізінде  төлем қабілеттігін жобалауды  көрсетеді, яғни к/о-ның бұдан  да алыс алдағы уақытқа қаржылық  жағдайының жақсаруы н/се нашарлауын  алдын ала біліп отыруға мүмкіндік  береді.

       IV ші топты салыстыру кәсіпорынның оның иеленушілері алдындағы міндеттемелерін жаба алу мүмкідігін көрсетеді. Бірақ бұл кәсіпорын жабылатын кезде ғана керек болады.

Ал төлемге қабілетсіздіктің мынадай себептері болады:

1. Өнімді өндіру және сату бойынша жоспардың орындалмауы, оның өзіндік құнының өсуі, табыстың жоспарының орындалмауы;
2. Айналым капиталын дұрыс пайдаланбау;
3. Кей кезде төлем қабілетсіздікке кәсіпорын клиенттерінің жағдайының нашарлығы да әсер етеді;
4. Салықтың жоғары деңгейі, салықты уақытша төлемеу салдарынан айыппұл төлеу.

     Осылайша, біз кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының маңызлы көрсеткіштерінің бірі-төлем қабілеттілігін толық қарастырдық. Ол баланстың өтімділігіне тығыз байланысты. Сонымен бірге кәсіпорынның төлем қабілеттілігіне басқа да факторлар-елдегі саяси және экономикалық жағдай, ақша нарығының жағдайы, кепілдік және банктік заңдардың жетілуі, меншіктің капиталмен қамтамасыз етілуі, дебиторлық борыш, кәсіпорынның қаржы жағдайы және басқалар әсер етеді.

Төлем қабілеттілігін талдау кезінде осы факторларды кешенді  түрде қарастыру маңызды, бұл  талданатын кәсіпорынның қаржы жағдайын обьективті бағалауға мүмкіндік  береді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қорытынды

 

Өндірістік тәжірибе туралы есептің негізгі мақсаты кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығына, бизнестің тиімділігіне талдауды жүргізудің тәртіптерін, сатыларын, әдістемесін қарастыру болатын.

     Жұмыстың сол мақсаттарына байланысты келесідей тұжырымдамалар жасалынды:

     Экономикалық қатынастардың мәні мен маңызын түсіну, бизнесті жүргізу мен басқару, ақпараттарды реттеу  және ақылға сиымды тиімді шаралар қабылдау үлкен мәселеге айналды. Еліміздегі бизнесті дамыту, қаржылық қатынастардың теориялық және қолданбалы негізін білу, құқықтық жүйедегі заңдылықтарды білу, тиімді және оңтайлы шешім қабылдау қызметінде ұйымның қаржылық жағдайын талдаудың атқаратын рөлі өте зор.

     Қаржы саясатын тиімді бағытқа салу, экономикалық модельдер құрып, салыстырмалы талдау ісін күнделікті экономикалық өмірге қосу ұйымның қаржы жағдайын жақсартады.

     Экономикалық тұрғыдан тиімді шешім қабылдау үшін бухгалтерлік есеп шоттарын жүргізу  мен бұларды өз орындарына қарай дұрыс қолдану, есеп жүйесінде қоданылатын әдістемелерді сабақтастықпен пайдалану жолдарын  және халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттары талаптарын білген жөн.

    Қаржылық жағдай тұрақты, тұрақсыз және дағдарысты болуы мүмкін. Кәсіпорынның сәтті қызмет істеуі және дамуы, өзгермелі сыртқы және ішкі ортада өзінің активтері мен пассивтерін тепе-теңдікте  сақтау, қажетті тәуекелділік шекарасында төлем қабілеттілігін және инвестициялық жағымдылығын ұстап қалу- оның тұрақты қаржылық жағдайын көрсетеді, және керісінше. 

     Зерттеу объектісі: «Oris-Astana» ЖШС.

«Oris-Astana» ЖШС Қазақстан Республикасының «Жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» заңына және кәсіпкерлік қызметін реттейтін басқа заңдарға сәйкес құрылған.

Компания қызметінің мақсаты  Қазақстан Республикасының және іскер серіктестіктердің мүдделері  үшін біріккен шаруашылық және кәсіпкерлік  қызметтерді жүзеге асыру және таза пайда табу болып табылады.

     Қаржылық есеп берудің халықаралық стандартына көшуге байланысты Қазақстан әлемдік экономикалық кеңістікке жылдам енеді, өйткені барлық экономикалық ақпарат экономикалық бірлестікте жұмыс істеуі мақсатында қызығушы топтардың түсінуі үшін қолдары жетеді. Кез-келген инвестор есепте нақты экономикалық ситуация көрсетілгенін біле тұра, шынайы мәліметтер арқылы өзінің талдауын жүргізу негізінде Қазақстан аймағының кәсіпорындарына қаражаттарын салу туралы шешім қабылдайды.

     Өндірістік тәжірибе туралы есепті жинақтай келе «Oris-Astana» ЖШС мынадай қаржылай тұрақты болуы үшін ұсыныстар беруге болады:

• кәсіпорынның әлеуеттік мүмкіндіктерін толық пайдалану;
• сапасы жоғары асыл тас бұйымдарын  алып, сатып және бәсеке қабілеттілігін көтеру;
• өнімнің өзіндік құнын азайту;
• материалдық, еңбек және қаржы ресурстарын рационалды пайдалану;
• өндірістік емес шығындарды және жоғалтуларды қысқарту.

     Мұнда ресурс үнемдеу сұрақтарына көп көңіл бөлу қажет, әсіресе ресурсты үнемдеу технологиясының прогрессивті нормаларын және нормативтерін енгізу, ресурстарды қолдану үшін есепті және бақылауды ұйымдастыру, үнемдеу тәртіптерін жүзеге асыруда алдыңғы қатардағы тәжірибелерді енгізу, ресурстарды үнемдеуде жұмыскерлерді материалды ынталандыру және т.б.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қолданылған әдебиеттер тізімі

 

1. Қазақстан Республикасының №234-111 28 ақпан 2007 жылдағы «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» Заңы
2. Международные стандарты финансовой отчетности: теория и практика / Справочное руководство. Алматы: ТОО «Издательство LEM», 2007. - 568 с.
3. Дюсембаев К.Ш. Анализ финансовой отчетности. Учебное пособие.-Алматы: Издательство Экономика, 2009
4. Дюсембаев К.Ш. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау: оқу құралы. – Алматы: Экономика баспасы,2001
5. Бланк И.А., Управление прибылью – Киев, 2002.
6. Воронов К.Е., Максимов О.А. Финансовый анализ. Некоторые положения и методики– М: ИКФ «Альф», 2003
7. Ефимова О.В. Финансовый анализ. – М.: Бухгалтерский учет, 2001
8. Ковалев В.В. Финансовый анализ: методы и процедуры.–М.: ФиС, 2002
9. Любушин Н.П., Лещева В.Б., Дьякова В.Г. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия: Учеб. Пособие для вузов. – М. :ЮНИТИ-ДАНА, 2000
10. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. – М.: ИНФРА-М, 2007
11. Тренев Н.Н. Управление финансами. – М.: ФиС, 2002. – 496 с.
12. Черногорский С.А. Основы финансового анализа, М.: Герда, 2002.