Казахстана алымның жүйесі

 

 

Қорытынды

 

Салық салу жүйесін жетілдіріп отыру әрине қажет. Бірақ батыс  елдерінің салық жүйелерінің  кешенінен суырылып алынған кездейсоқ, толық зерттелмеген, таяз ойлардың негізінде жасауға болмайды. Қазақстанға өзінің қолданыстағы салық жүйесін жетілдіріп қана қоймай, өмірге келген әлде бір іс-шараның экономикалық және әлеуметтік бағдарын жоспарлай алатын салық салу саласындағы өзінің ғылыми мектебі жетіспейді.

ҚР Президентінің 2009 жылғы  халыққа Жолдауында басты міндеттердің бірі болып биылғы жылы Жаңа Салық Кодексін әзірлеу тапсырылды. Алдыңғы қабылданған Салық Кодексі еліміздің экономикалық өсуінде оң өзгерістерге әсер етіп, экономиканың қарқынды рөл атқарғанымен, ондағы көрсетілген жеңілдіктердің 170 түрінің барлығы болуы бүгінгі таңда ел экономикасы үшін тіпті кері әсерін беруі мүмкін. Яғни, осы уақытка дейін көптеген кәсіпорындар өз шаруашылық қызметін осы аталған жеңілдікті салық төлеуге бағыттап, экономиканың көлеңкелі дамуына жол ашып келді.

Жаңа Салық Кодексі  ең бірншіден осы аталған басы артық салық жеңілдіктерін қысқартып, экономиканы модернизациялау мен диверсификациялауға, сондай-ақ бизнестің көлеңкелі экономикадан шығуына бағытталуынна негізделеді.

Жолдауда Салық Кодексінің басты мақсаты еліміздің әлемнің  дамыған елу елінің қатарынан орын алуы үшін ең басты мәселенің бір болып отырған экономиканың шикізаттық бағытанан арылып, дамудың индустриялды - инновациялық жолына көшу екендігін атап өтті. Осы мәселені шешуді Салық Кодексі шикізаттық емес салалардың салық ауыртпалықтарын төмендетуге, әсіресе шағын және орта бизнеске салынатын салықтарды жеңілдету керектігін тапсырды. Ал мемлекеттік бюджетке түсетін салықтардың үлесін шикізат өндіруші салалар негізінде орнын толтыру керектігін көрсетті. 

Қорыта айтқанда, шаруашылық субъектілеріне түскен салық ауыртпалығын жеңілдетпейінше олардан бюджетке қажетті кіріс келтіру мүмкін емес. Ал қолайлы жағдай тек салық механизімін тиімді пайдалану мен оның ынталандырушылық қызметін арттыру арқылы ғана іске асады.

Экономикадағы өсімнің 30%-ға жуығы осы кәсіпкерліктің, яғни заңды тұлғалардың дамуы арқылы мүмкін болып отыр. Халықтың көп бөлігі мемлекет  қоржынынан қаржыланады, яғни мемлекеттік бюджеттен. Ал бюджеттің өзі осы заңды тұлғалардың табыстары мен кірістерінен құралатын салықтың түсімдерден тұрады. Сондықтан біз бұл кәсіпорындардың тек 4 миллион халыққа еңбек ақы төлейді деп қарамай, сондай-ақ басқа халыққа да қажет екендігін түсінуіміз керек. Ол үшін салық заңдарын, ауыртпашылықтарын, салық органдарының қызметтерінің дұрыс жүргізуіне бақылау жасау қажет.

Салық қызметі қайта  ұйымдастырылып, әдістері күшейсе де салықтың бюджетке құйылуы әлі де өзекті мәселелердің бірі болып табылады.Салықтық есеп пен бухгалтерлік есептің айырмасы салықты есептеуде қиыншылықтар туғызады. Есептеуді жеңілдету үшін есептің бір түрі қолдануы қажет.

Қазақстан Республикасының  салық жүйесін құрудың теориялық  және практикалық аспектілері мен  оның қызмет істеуін зерттеудің нәтижесінде  төмендегідей қортындылар мен ұсыныстар  жасауға мүмкіндік береді.

Қоғамдағы ақша ресурстарын жұмылдыруға салық жүйесі негізгі рөл атқарады. Салық жүйесінің терең мағынасы мен шаруашылық механизміндегі иеленетін орны жалпы шаруашылық жүргізудің негізгі реттегіші болып табылады.

Қазақстан Республикасының  әлеуметтік-саяси және экономикалық-қаржылық аяларын нарықтық типтегі экномикалық жүйеге айналдыру кезінде салық салу жүйесін басқару негізін осы фискалдық-құқықтық қатнастардың құрылымдық бөліктерінің жиынтығы құрайды.

Сонымен, кәсіпорынның қаржы жағдайын талдауда аудиторлық түрлі әдістер мен тәсілдерді қолдануға еркі бар. Оларды ұтымды пайдаланып, дұрыс әдісті таңдай отырып, аудиторлық-қаржылық жағдайға терең, жан-жақты, әрі кешенді талдау жүргізе алады, сондай-ақ объективті және анық баға береді, қаржылық тұрақтылықтың нығаюы мен кәсіпорынның табыстылығының өсуі жөнінде ұсыныстар дайындайды.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қолданылған әдебиеттер тізімі

 

1. Қазақстан Республикасының  Салық Кодексі. - Астана, Ақорда, 2011
2. Ермекбаева Б.Ж.. «Салықтар және салық салу» Алматы. 2004
3. Статистикалық жылнама. Алматы. 2010.
4. Сейфолла Шайынғазы, Сұңғат Әліпбай. «Кәсіпкерлік–кемел келешек кепілдігі».- Егемен Қазақстан, 2009ж, 26 наурыз.
5. А.д. Үмбеталиев, Ғ.Е.Керімбек «Салық және салық салу» Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006.
6. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы, Астана 2008ж.19 наурыз
7. Қазақстан Республикасы  мен  оның  өңірлерініңнің  әлеуметті – экономикалық  көрсеткіштері, Алматы: ҚР  Статистика  жөніндегі агенттігі, 2010.
8. Қазақстан Республикасының «Шағын кәсіпкерлікті мемелекеттік қолдау туралы»  Заңы.Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы: Егемен Қазақстан.- 2006.
9. Актуальная проблема развития экономики Казахстана в третьем тысячилетии: Сборник научных трактатов – Алматы: Экономика, 2008.
10. Тургинбаева А.Н. « Менеджмент в малом бизнесе» Алматы, 2009.
11. Токсанова А.Н. «Развитие малого предпринимательства: концептуальный подход с позиций менеджмента». – Алматы, 1999.
12. Н. Ә. Назарбаев.  «Бәсеке қабiлеттi Қазақстанға, бәсеке қабiлеттi экономикаға және бәсеке қабiлеттi халыққа» Қазақстан халқына Жолдауы: Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004 ж.
13. М.Ж. Арзаева «Шағын және орта бизнестi қаржылық-несиелiк реттеудiң объективтi қажеттiлiгi» ҚазҰУ хабаршысы. – Алматы, 2008

17 Р.Қ. Елшібаев «Кәсіпкерлік  қызметті ұйымдастыру» Оқу құралы. – Алматы:Экономика, 2009.

18 Интернет ресурстары: www.google.kz, www.egov.kz, www.stat.kz, www.salyk.kz, www.damu.kz ,т.б.