Емдік туризмнің даму тарихы

Мемлекеттің қазынасына 47 санаторий мен пансионаттар тізімі еніп  оның ішінде Алматы обл 2 орында (335 орынды) 3 орын Жамбыл обл (295 орынды) Қызыл Орда (180 орны) мен Оңт Қазақстан 6 ор (810 орын).

 

Кесте 2-  2001 жылғы Мемлекеттік  демалыс орындары

 

	Санаториилер, ансионаттары  санатории-профилакториидегі    емдік қасиеті			Үйлер мен демалыс базалары пансионаттары
	Бірлік сандары	Коек бір ай бойындағы максималді айналым	Емдеген дәрігер	Бірлік сандары	Коек бір ай бойындағы максималді айналым	Демалған адамдар
1	2	3	4	5	6	7
Қазақстан Республикасы	47	9324	51578	3	552	2553
Акмола	4	624	5176	-	-	-
Актөбе	2	500	1324	-	-	-
Алматы обл	2	335	1357	-	-	-
Атырау обл	1	80	335	-	-	-
Шығ Қазақстан	3	270	852	-	-	-
Жамбыл обл	3	295	1283	-	-	-
Батыс Қазақстан	2	220	823	1	300	800
Қарағанды обл	10	860	5836	1	150	340
Қостанай обл	3	400	1546	-	-	-
2-ші кестенің  жалғасы
1	2	3	4	5	6	7
Қызыл Орда обл	2	180	885	-	-	-
Маңғыстау обл	-	-	-	-	-	-
Павлодар обл	1	175	517	-	-	-
Солт Қазақстан	1	100	969	-	-	-
Оңт Қазақстан	7	1475	20785	-	-	-
Астана қаласы	-	-	-	-	-	-
Алматы қаласы	6	810	9890	1	102	1395

 

Қазақстан Республикасының  статистика жөніндегі агенттіктің  мәліметтері.

 Мемлекеттік  орындарға қарамастан республикада  көптеген мемлекеттік емес 4 санаторлы  – профилакториялық орындар 2001 жылғы санаққа сай келеді. 2001 жылы  емделгендер саны 67256 адам мемлекеттікте  51578 адам осы жағыдай жекеменшік  санаторийлардың болғаны мен  байланысты және олар кеңінен  таралған құрал – жабдықтар  мен емдеп жоғарғы деңгейде  қызмет көрсетеді.   Мемлекет  тарапынан санаторлы – курорттық  орындарда Қазақстан Республикасының  статистика жөніндегі мәліметтерінің  баяндауы бойынша 2001 жылы Қарағанды  обылысында (5836 адам) емделген одан  кейін Оңт Қазақстан (20785 адам) Ақмола (5176 адам ем қабылдаған), Алматы  қаласы (9890 адам) болып келеді екен.

 

Кесте 3- 2001 жылғы Мемлекеттік  емес демалыс орындары

 

облыс	Санаториилер, пансионаттары санатории-профилакториидегі емдік қасиеті				Үйлер мен демалыс базалары пансионаттары
	Бірлік сандары		Коек бір ай бойындағы максималді айналым	Емдеген дәрігер	Бірлік сандары	Коек бір ай бойындағы максималді айналым	Демалған адамдар
1	2		3	4	5	6	7
Қазақстан Республикасы	43		5989	67526	9	2704	4881
Акмола	2		621	2225	1	120	1879
Актөбе	2		121	1450	1	1800	685
Алматы обл	5		991	17720	3	320	1131
Атырау обл	4		224	7769	-	-	-
ШығҚазақстан	3		211	2252	-	-	-
Батыс Қазақстан	2		305	812	-	-	-
Қарағанды обл	9		1094	11591	4	464	1186
3-ші кестенің жалғасы
1		2	3	4	5	6	7
Қостанай обл		2	442	7751	-	-	-
Қызыл Орда		1	350	2400	-	-	-
Маңғыстау		2	250	1057	-	-	-
Павлодар обл		2	420	5545	-	-	-
Солтүстік Қазақстан обл		3	145	1187	-	-	-
Оңт Қазақстан		4	560	5490	-	-	-
Астана қаласы		-	-	-	-	-	-
Алматы қаласы		2	255	277	-	-	-

 

Қазақстан Республикасының  статистика жөніндегі агенттіктің  мәліметтері

Мемлекеттік емес орындарға  мемлекеттікке қарағанда одан азырақ пайда түседі. Толық жүйені қарастыратын болсақ Қазақстан Республикасында 43 санаторий мен пансионаттар санаторий  – профилакторийлар баршылық  оның ішіндегі 9 үй демалыс базасы мен  пансионат.

Алматы обылысында 5 санаторий  пансионаттар, санаторий                      – профилакторийлар және демалыс  базасының саны 3.

Жамбыл обылысында мемлекеттік  емес орындары жоқтың қасы.

Қызыл Ордада 1 санаторий .

Оңт Қазақстан  обылысында 4 санаторий ал санаторий  профилакторий орындары жоқ.

Алматы қаласында 2 мемлекеттік емес санаторийлар бар.

Қазақстан Республикасының  әр түрлі аудандарында санаторлы– курорттық орындардың даму деңгейі  өзгеше болып келеді. Бірінші орында өзгеде шекараларда орналасқан табиғи емдік факторлардың молшылығынан ерекшеленеді.Статистиканы басқарудың мағұлматтарына сенетін  болсақ, 2001 жылы Қазақстан Республикасындағы  ең көп демалыс орындары Қарағанда  облысына шоғырланған 20 астам, санаторлы  – курорттық жәйттан екінші орында қанағат тұтқан аудан Оңтүстік Қазақстан  обылысы 11 тарта одан кейін Алматы обылысы 10 астам. 2001 жылы Республикамызда 90жуық санаториялар мен пансионаттар және 12 демалыс базалары бар екен. (4 кесте).      

Кесте 4 - Түрлері бойынша  анайы орналастыру құралдары

 

	1998	1999	2000	2001
Санаториялар, пансионаттар емдік мақсаты мен санатории-профилакториялар
1	2	3	4	5
Сан бірліктері	83	80	90	90
Коекті максималді түрде ашуы	10657	11286	12391	12313
Емделген адамдары	61624	89958	123062	119104
4-ші кестенің  жалғасы
Үйлер мен демалыс базалары пансионаттар
1	2	3	4	5
Сан бірліктері	10	8	16	12
Айдағы максималді түрде ашылған  орындары.	1095	877	2820	3256
Демалған адамдар	5363	13415	14006	7416

 

Қазақстан Республикасының  статистика жөніндегі агенттіктің  мәліметтері.

 

 №4 кестеде  көрсетілгендей 1998 жылы Республикамызда  83 санаторий пансионаттар мен  емдік санаторлы прафилакториялар, ал 1999 жылы емдік орындарының  саны 3 есеге төмендеді қалғаны  80 орын. 2000 жылға орай емдік орындарының  көлемі 90 дейін ұлғайды, 2001 жылға  келетін болсақ емдік орындарының  қалпы өзгеріске ұшыраған жоқ. 

  1999 жылғы емдік орындарының азайған  санағына қарамастан осы жылы  емделушілердің саны 28000 өсті. 1998 –  2001 жылдардың аралығында демалыс  үйлері мен демалыс базалары  және пансионаттарда демалған  адамдар саны тез арада өзгеріске  ұшырады. 1998 жылы 93 санаторий пансионат  демалыс үйлері және демалыс  базаларының ішінде 57 орын мемлекеттік  болса 36 мемлекеттік емес базалардың  құрамына енеді (5 – 6 кесте). 2001 жылы 102 демалыс орындарының ішінде 50 – мемлекеттік ал 52 мемлекеттік  емес. 2001 жылы 54113 адам ем қабылдаған  екен, ал мемлекеттік емес санаторлы  курорттық орындарда бұл көрсеткіш  72407 адамды қамтыды, былай айтқанда 18294 адамға артық. 

 

Кесте  5- Мемлекеттік демалыс орындары

 

	1998	1999	2000	2001
Санаториялар, пансионаттар емдік мақсаты мен санатории-профилакториялар
Сан бірліктері	55	47	47	47
Коекті максималді түрде ашуы	6631	6116	6180	6324
Емделген адамдары	33956	31341	39714	51578
Үйлер мен демалыс базалары пансионаттар
Сан бірліктері	2	3	4	3
Айдағы максималді түрде ашылған  орындары.	146	250	422	552
Демалған адамдар	1541	1858	4714	2535

 

Қазақстан Республикасының  статистика жөніндегі агенттіктің  мәліметтері.

Бүгінгі күнге  орай мемлекеттің қарамағында түбіркүлез бен ауыратын науқастарға арналған орындар қарастырылған.Бұл әр түрлі  түбіркүлезге қарсы санаторий мен  санаторий прафилакторийлар балалар  санаторийлері (түбіркүлезге қарсы  кардиологиялық т.б) жұмыс істеуде. Соны мен бірге реабилитациялық  орталықтар. Сонымен қатар Қазақстан  Республикасының денсаулық сақтау министрлігінің ұйымдастыруы мен “Бөбек”  асыранды балалар фондының президенті С. А. Назарбаева өзінің қолдауын білдіріп отыр. 

 

Кесте 6 - Мемлекеттік емес демалыс орындары

 

	1998	1999	2000	2001
Санаториялар, пансионаттар емдік мақсаты мен санатории-профилакториялар
Сан бірліктері	28	33	43	43
Коекті максималді түрде ашуы	4023	5170	6211	5989
Емделген адамдары	26668	58617	83348	67526
Үйлер мен демалыс базалары пансионаттар
Сан бірліктері	8	5	12	9
Айдағы максималді түрде ашылған  орындары.	949	627	2398	2704
Демалған адамдар	3822	11557	9292	4881

 

Қазақстан Республикасының  статистика жөніндегі агенттіктің  мәліметтері.

Осы орайда қалыптасқан  кризиске байланысты тұрғындар арасындағы диагностикалық зерттеулер мен эффектілі  емдеулер қарсаңында денсаулық сақтау жағдайы төмендеді.    

Қазақстандағы қоғамдық тұрғындардың денсаулығы алда келе жатқан елдерден артта қалып  келеді: балалардың өлім деңгейі:  2 – 3 есе жоғары, Республикада толығы мен 46 денсаулықтары түбіркүлезге шалдыққан  аудандар бар. Жыл сайын 12000 науқас тіркеуге алынады. Әдетте санаторийлар үшін аудандағы  климаттық емдеу (талассотерапия, гелиотерапия, аэротерапия) болып табылады. Оның ішіне  қымыз кеңінен қолданылады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3. ЕМДІК ТУРИСТІК-РЕКРЕАЦИОНДЫҚ РЕСУРСТАРДЫ МЕҢГЕРУ

 

 Біріншіден рекреациялық  қызметін республикамыздың еңбек  етуші тұрғындары иеленуі керек.  Демографиялық потенциал көрсеткіші  екі түрлі қарым – қатынас  үшін маңызды болуы мүмкін:

• олар рекреациялық қызметті жоспарлауға қажет
• рекреациялық қызметтен Қазақстанның демографиялық жағдайына қайта қарау мақсаты мен толықтырулар енгізу керек. Жағымсыз экономикалық және экологиялық жағдайы мемлекетіміздің еңбектік қалыптасу потенциалына және халқымыздың өсіп - өнуіне кері әсер етеді. Арал теңізі мен ӘмірДария және СырДария өзендері суларының тартылуы сонымен қатар өте көп мөлшердегі химиялық қоспалардың салдарынан бүлдіршіндердің дүниеге келуіне және өмірінің ұзақтығына жағымсыз әсер етеді. Мемлекетіміздің халқының саны – оның негізгі байлығы болып табылады: еңбек потенциалы мәдени – экономикалық потенциалдың бір бөлігі болып табылады. Ең алдымен тұрғындардың денсаулықтарын қалпына келтіре отырып, біріншіден емдік туризмнің дамуына үлес қоса келе адамдардың емделу және сауығуына жағдай жасау қажет.

Аудандағы емдік туризмнің дамуындағы алдында тұрған кедергіге назар  аударсақ олардың құрамына кіретіндері:

• аудандағы курорттық санаториялық жүйенің дамуы сатысы өзінің жоғарылау деңгейінен артта қалып отыр оны биік тұғырдан көрсету үшін тұрғындарымыздың жағдайларын асқақтату керек.
• үкімет үйі санаторлы курорттық орындарға өте аз көңіл бөліп отыр.
• емдік туризмді дамыту үшін мемлекеттегі бағдарламаның жетіспегендігі кедергі туғызып жатыр.
• ішкі және сыртқы нарықтағы емдік туризм саласына үлес қосуға мемлекеттің тиянақты түрдегі жасақталған ақпарат пен жарнаманы жүйеге енгізу мақсатындағы бағдарламаның жоқтығы. Көптеген санаторлы – курорттық орындар жөндеуден өтуі керек.