Қазіргі кездегі Жапония мен Қытай дипломатиясы

   1980 жылы Москва Бірінші Қиыршығыс СІМ КСРО бөлімінің жетекшісін М.С.Капицаны Пекинге «қонақ елші» ретінде жіберді. Осы міндет бойынша М.С.Капица Пекинге 1981 және 1982жылдары барып қайтты.Қытай өкілімен кездесу барысында, ал 1982 жылы оны сыртқы істер министрініңістер министрінің хатшысы қабылдап, М.С.Капица Кеңес Одағының Қытаймен қатынасын жөндеудегі позициясын көрсетті және жағымды ұсыныс жасады.

   1982 жылдың тамыз айында өз кезегінде, «қытайлық қонақ елші» ретінде Москваға КСРО және Шығыс Европа елдерінің бөлімінің жетекшісіҚХР СІМ

Юй Хунлян сапармен келді. Ол өзімен екі ел арасындағы мемлекетаралық қатынас туралы сұрақ  бойынша КСРО мен ҚХР арасындағы саяси консультацияны бастау туралы ұсыныс алып келді.

   1985 жылы қытай басшылары маңызды хабарландыру жасады, Қытай мен КСРО одақтас та жау да болмауы керек, Қытай Кеңес Одағының «тең досы» болғысы келеді деп. Осыдан кейін қытай дипломатиясы ақырындап кеңес-қытай қатынастарын түгелдей жөндеген бірнеше қадамдар жасады. Бұл 1989 жылдың май айында болған оқиға еді [7, c. 234].

   Қытай дипломатиясының арқасында,  80-жылдардың аяғында Қытай негізгі орталық күш лемдерімен – Кеңес Одағымен, Құрама Штаттармен, Батыс Европамен және Жапониямен түгелдей бірқалыпты қатынас орнатты. Қытайдың осындай халықаралық жағдайы ҚХР ішкі саясатын жүргізуде назарына жауап қайтарды.

   Қытай дипломатиясында баланс  теориясына- екіжақты, көпжақты-және Қытайдың ұлттық назарына тимейтін шиеленіс жағдайларына үлкен мән береді. Осылайша қазіргі кезде Қытай Құрама Штаттармен экономикалық, сауда, ғылым жағын байланыстарын араларындағы қытай дипломатясының сәтті пайдаланып, Қытайға кері әсерін тигізетін баланстың құруына әкелмейтін саяси түсініспеушілікке қарамастан дамытуда [10].

   Балансқа екінші мысал қытай-кеңес қатынасы. Бұл қатынастар 1969 жылы соғыс жағдайына жетті, бірақ баланс теориясы қытай дипломатиясына Кеңес Одағының ұсынысына көңіл бұруға және Пекин аэропортында КСРО мен Қытайдың үкімет басшыларының 11 қыркүйекте 1969жылы кездесуіне, ол Қытай мен Кеңес Одағының шегаралық келіссөздерінің бастамасына негіз болған әкелді. Сол балансты 1969-1978 жылдардағы келіссөздің өзінде де ұстанды, бірақ тағы да сәтсіздікке ұшырады. Қтай дипломатиясы, КСРО на тиімсіз «спорных районов» концепциясымен сөйлей отырып, Кеңес Одағымен шын мәнінде шегаралық байланысын жөндеуге қол жеткізуге де, және онымен келіссөздерін үзуге де ешқандай қадам жасамады. Оның үстіне ол диалогтың жалғасуына қызығушылық білдірді, одан түк шықпаса да Кеңес Одағына келіссөздерде қалыптасқан жағдайларды Қытайға қарсы пайдаланбас үшін, ең негізгісі әскери қатынаста, өйткені сол кезде КСРО әскери жағынан Қытайдан күштірек болатын. Кеңес Одағының құлауынан кейін қытай дипломатиясы соңғы онжылдықта балансын Қытай шегарасында тізілтті, өйткені Қытайда қиындықтар туды, негізгісі АҚШ мен Жапонияның Азияттық-Тынықмұхиттық аймақтарындағы қозғалысы, ал соңғы кездерде АҚШ ның Афганистандағы қозғалысы себеп болды. Егер Қытай мен Ресейдің қатынастарын алатын болсақ, онда  мынандай құрылым баспалдағы оған мінезді: 16 май 1991 жылы қол қойылған шегаралық сұрақты шешу. Кеңес-қытай шегарасының Шығыс бөлігіндегі келісімі, екі километрлік сенім сызығын жүргізу және қарулы күштердің Қытай шегарасында Ресеймен, Қазақстанмен, Қырғызстанмен, Таджикистанмен қысқаруын, Ресеймен демаркация шегарасын аяқтау, 300 жылда бірінші рет өз жерінде анық және түсінікті қылып шекараны белгілеу, жақсы көршілестік достық және байланыс Қытай мен Ресей арасында 16 июль 2001жылдан бастап көппрофильді базалы келісімге келді. Бұл жерде ескеретін бір жай келісімге келу ұсынысымен Қытай бірінші болып қадам жасады. Мұндай көппрофильді халықаралық-құқықтық құжат Қытайда басқа ешқай елмен жоқ [6]

                     2.3 ҚХР-ның сыртқы істер министрлігі

   Қытай Халық Республикасының дипломатиялық қызметі сыртқы істер министрлігіне жүктелген. Ол мемлекетті түгелдей шет елдерде өздерінің шетелдердегі өкілдері арқылы, шетел мемлекеттерімен ресми дипломатиялық қатынастарына жауап береді, тағайындауды қоса, елшілердің және басқа дипломатиялық өкілдердің үндеуін, халықаралық келісімдерді дайындауы жөнінде келіссөздер жүргізуге жауапты. Қытайдың СІМ шетел өкілдеріне ресми протесттерін айтады. Ол шекарадағы дипломатиялық өкілдерді басқарады, сонымен қатар қытай дипломатиялық персоналын, оған қоса аудармашыларды тағайындау және үйретуді басқарады. СІМ ЦК КПК үшін ақпараттар дайындайды және үкіметтер өздерінің сыртқы саясат бойынша сұрақтарын ұсынып, қабылданған шешімдерді жүзеге асырады. СІМ сыртқы саясат аймағындағы архивтік ақпараттар жасауды және ресми құжаттарды шығаруды қадағалайды.

   Сыртқы істер министрлігі дипломатияның негізгі жұмыс органы, қытай үкіметінің оперативтік органын таныстырады, мемлекетаралық қатынастар жұмысын анықтау, шетелдерде тұратын отандастар жұмыстарымен және ел ішінде және шетелдерде консулдық қызметті атқарады [1, c. 312].

   Сыртқы істер министрлігіне ведомстваланылған  сыртқы істер Концелярисы провинция  дәрежесінде, автономды аудандар  мен орталық бағынушылықтағы  қалалар, өз аудандарындағы сыртқы  байланыс сұрақтарын қарастырады.  Олардың оперативтік жұмысы Сыртқы істер министрлігі басшылығымен және координациялық рөлімен атқарылады. СІМ анықталған координациялық қызмет атқарады, сондай ақ ведамстваларға қатысты өз жұмыстарында шетел серіктестерімен қатынасқа түседі. Ерекше Сянган (Гонконг) административтік ауданында толықтырылған СІМ басқару қалыптастырылды, жұмыстармен басқарады, орталық үкіметтің компетенциясына кіретін және Сянганға қатысты. Басқару Сянган үкіметі мен орталық үкіметтің арасындағы канал қызметін атқарады.

   ҚХР СІМ-нің орталық аппаратының структурасы, маңызды звеносы болып оперативті дипломатиялық департаменттер болып қала береді – территориялдық және функционалдық, шетел органдардың сыртқы қатынасы структурасы сияқты тең, сыртқы саяси приоритеттер трансформациясы шегінде кейбір өзгерістерді басынан өткерді, бірақ толығымен, жеткілікті төзімді және көптеген елдердегі ортақ қабылданғандардан өзгешелігі жоқ.

   Жетекші министрлік звеносы министрден  тұрады, министрлік Парткомынан  (қазіргі сыртқы істер министрі Тан Цзясюань, бір уақытта Партком министрлігінің министрі және секретариаты болып табылады), партиялық тәртіпті сақтауды қадағалау комиссиясынан [5]. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Қорытынды 

   Жапония мен Германияның дипоматиялық  қызметін қорытындылай отырып, бұл  екі ел де диплоиатиялық қызметте  «жоқ» немесе «иә» деген сөзді қолданбайды. Жапония дипломатиясы консервативтік дипломатия. Дипломатия династиялық сипатта. Олар өте сыпайы болып келеді. Европалықтардың тік мінезін ұнатпайды. Кездесулерде болатын қиындықтарды жеңіл шешеді. Іскерлік этикасында серіктестеріне тікелей басымдылық көрсету болмайды. Ең қиын мәселелерді де сабырлықпен шешеді. Жапондықтар қарастырылатын мәселелер бойынша ақпараттарды бірнеше рет талқылайды. Келіссөз жүргізгенде асықпайды. Басты шешім қабылдағанда өзі басшы болуға тырысады, ал майда мәселелерді шешкнде серіктестеріне жол береді.Сондықтан бір кездескенде ешқашан шешім қабылдамайды.

   Қытайлықтар лауазым мен атаққа  көп көңіл бөледі. Негізгі шешімді  олар ресми кездесулерде емес  үй жағдайында қабылдайды. Келіссөздердің  негізгі стилі өте ұзақ мерзімді қамтиды, бірнеше күннен бірнеше айға дейін созылады. Олар серіктестеріне өз ойын бірінші болып білдірмейді. Компромиске өте қиын барады. Келіссөз ең қиын жағдайға жеткенде ғана қадам жасауы мүмкін. Оның өзінде келіссөздегі қателіктерді пайдалана отырып өз пайдасына шешеді. Қытайдың принциптері:

1. Өте сыпайы болғанымен сыпайылық пен қатаңдықты бірге алып жүруі     керек.
2. Өзінен жасы үлкендерге және лауазымы жоғарғы тұлғаларға құрмет.
3. Кездесуге өте мұқият дайындалу, асықпау, Қытайдың тарихын білу, дауыс көтермеу, сабырлық.

Пайлаланылған әдебиеттер тізімі 

1. А.Локтинов История дипломатии. – М., 2007.
2. www.wikipedia.ru.
3. Попов В.И. Современная дипломатия. – М., 2006.
4. www.mid.ru.
5. Дипломатия иностранных государств. под. ред. Т.В. Зоновой. М., 2004.
6. Селянинов О.П. Дипломатичкское отношение государств. – М., 2004.
7. Колоколов Б.Л. Профессия дипломат: мемуары. – М., 2006.
8. Кузьмин Э.Л. Дипломатическое и деловое общение: правила игры. – М.,   2005.
9. Алексеев И.С. Искусство дипломатии: не победить, а убедить. – 2-е изд. – М., 2007.
10. Ильин Ю.Д. Право коллективной безопасности и дипломатия. – М., 2005.
11. Мильчина В. Россия и Франция. Дипломаты. Литератры. Шпионы. – М., 2006.