Гутарковы синтаксис у мастацким дыялогу

3. Асаблівасцю ўжывання гутарковых сінтаксічных канструкцый з’яўляецца тое, што іх састаў у мове літаратурна-мастацкіх тэкстаў не можа быць неабмежаваны, паколькі мова мастацкай літаратуры мае свае кантэкстуальныя законы. Майстэрства М.Зарэцкага і Дж.Оруэла якраз і праяўляецца ва ўменні выбраць з вялікай колькасці канструкцый гутарковага сінтаксісу той неабходны мінімум, які ў спалучэнні з іншымі моўна-выяўленчымі сродкамі дазваляе па-майстэрску рэалізаваць задуманае. Таму, ствараючы мастацкі тэкст, пісьменнікі не калькуюць аўтаматычна жывое вуснае маўленне, а адбіраюць толькі тыя яго асаблівасці, якія, не перашкаджаючы ўспрыняццю тэксту, выконваюць характарыстычную і сюжэтную функцыі твораў.

4. Пры ўзнаўленні М.Зарэцкім і Дж.Оруэлам у мастацкіх тэкстах сінтаксічных канструкцый гутарковага маўлення назіраецца іх эстэтычная мадыфікацыя, таму яны набываюць у творах пісьменнікаў своеасаблівае структурнае афармленне і функцыянальную матывацыю. З гэтага вынікае, што ў мастацкім тэксце гутарковае маўленне выступае як імітаванае, таму яго трэба разглядаць перш за ўсё як аўтарскі прыём, які дапамагае пісьменнікам ствараць натуральную, жывую моўную плынь і перадаваць праз асноўныя ўзроўні мовы пэўныя стылістычныя адценні. Для рэалізацыі гэтага пісьменнікі ўводзяць у дыялагічную мову сваіх твораў найбольш тыповыя асаблівасці гутарковага маўлення.

5. Агляд і супастаўленне  розных лінгвістычных прац дазваляе  зрабіць выснову аб неабходнасці  шырокага даследавання сінтаксічных гутарковых канструкцый як у творах беларускага пісьменніка М.Зарэцкага, так і замежных пісьменнікаў. Такое даследаванне не толькі выявіць заканамернасці ўжывання структур гутарковай мовы ў літаратурна-мастацкім тэксце у прыватнасці, яно актуальнае і ў плане сістэмнага апісання вобразна-выяўленчых сродкаў мовы мастацкай літаратуры ўвогуле.

СПІС ЛІТАРАТУРЫ

1. Абабурка М.В. Ад гутарковай мовы да літаратурна-мастацкага тэксту: на матэрыяле твораў М.Зарэцкага: дапаможнік / М.В. Абабурка, І.М. Ячмянёва; Магілёўс. дзярж. ун-т.—Магілёў, 2005.—116с.
2. Бурак Л.І. Сучасная белар. мова: Сінтаксіс, Пунктуацыя: Вучэб. дапам. для студэнтаў філал. фак. ун-таў.—Мн.: Універсіт, 1987.—320с.
3. Вильчицкая Е.А. Коммуникативно-прагматические функции парцелляции и присоединения в современном франц. языке: дис. … канд. филол. наук: 10.02.05/ Вильчицкая Е. А.—МИ., 1991.—153с.
4. Виноградов В.В. О языке художественной прозы.—М.: Наука, 1980.—360с.
5. Виноградов В.В. Проблемы русской стилистики. – М.: Высшая школа, 1981. – 320 с.
6. Жуков В.П. Семантика фразеологических оборотов. – М.: Просвещение, 1978. – 160 с.
7. Журавский А.И. О некоторых различиях между письменной и устной разговорной формами белорусского лит. языка//ВЯ.—1973.—N3.—c.26—36.
8. Зарэцкі М. Выбранае. – Мн., 2002.—320с.
9. Каўрус А.А. Стылістыка беларускай мовы.—Мінск: Нар. асвета, 1992,—191с.
10. Кныш Л.С. Паралінгвістычныя сродкі гутарковай камунікацыі ў мастацкім тэксце (паводле прозы Максіма Гарэцкага) / Л. Кныш // Максім і Гаўрыла Гарэцкія і іх грамадска-культурнае і навукова-творчае асяроддзе: матэрыялы XV Гарэцкіх чытанняў, Мінск, 7 чэрв. 2007 г. / Дзярж. музей беларус. літ.; адк. рэд. Р. Гарэцкі. – Мінск, 2008. – с. 81 – 85.
11. Кныш Л.С. Гутарковая камунікацыя ў маст. прозе М.Гарэцкага: спосабы стылізацыі: дыс. … канд. філал. навук: 10.02.01/Л.С. Кныш, Мінск 2006.— 320 с.
12. Кожина М.Н. Стилистика русского языка. – М.: Просвещение, 1977. – 219 с., Изд-е 3-е. – М.: Просв., 1993. – 223 с.
13. Кухаренко В.А. Интерпретация текста.—Л.: Просвещение, 1978.—372с.
14. Лаптева О.А. Русский разговорный синтаксис. – М.: Наука, 1976. – 399 с.
15. Лепешаў І.Я. Лінгвістычны аналіз літаратурнага твора. – Мінск: Народная асвета, 1981. – 159 с.
16. Orwell George. 1984.—New York., 1961.—272с.
17. Паўлоўская Н.Ю. Катэгорыя мадальнасці ў суч. бел. мове.—Мн.: МДЛУ, 2001.—206с.
18. Пешковский А.М. Избранные труды.—М.: Учпедгиз, 1959.—276с.
19. Сиротинина О.Б. Русская разговорная речь: Пособие для учителя.—М.: Просвещение, 1983.—80с.
20. Сиротинина О.Б. Современная разговорная речь и её особенности.—М.: Просвещение, 1974.—144с.
21. Скшидло А.Я. Экспрессивно-просторечные глаголы-синонимы в диалогах художественной прозы // Вопросы стилистики. – Вып. 15 – Саратов: СГУ, 1980. – С. 16 – 17.
22. Цікоцкі М.Я. Стылістыка бел. мовы. —Мінск: Універсітэцкае, 1995.—294с.
23. Цікоцкі М.Я. Стылістыка бел. мовы: Вучэб. дапам. –2-е выд., перапрац. і дап.—Мн.: Унів,. 1995.—296с.
24. Цікоцкі М.Я. Сугучнасць слоў жывых… : Нататкі па стылістыцы мастацкай літаратуры.—Мінск: Выд-ва БДУ, 1981.—191с.
25. Чорны К. Выбраныя творы.—Мн.: “Беллітфонд”, 2000.—608с.
26. Шакун Л.М. Гісторыя бел. літ. мовы.—МВССіПА БССР, 1963.—339с.; Выд. 2-е.—Мінск: Універсітэцкае, 1984.—319с.
27. Шпак І. Гутарковы стыль: Сістэмы работы у XI класе гуманіт. Профілю // Роднае слова.—1998.—N6.—C.107—111;--N7.—C.90—96;—N8.—146—152.
28. Щерба Л.В. Избранные работы по русскому языку.—М.: Учпедиз, 1957.—188с.
29. Янкоўскі М.А. Паэтыка беларускай народнай прозы. – Мінск: Выш. школа, 1983. – 271 с.
30. Ячмянёва І.М. Адметнасці канструявання дыялагічнага маўлення ў прозе ( на матэрыяле твораў беларускіх пісьменнікаў 20 – 30-х гг. XX ст.) / І.М. Ячмянёва; Гомел. дзярж. ун-т. – Гомель, 2002. –21 с.