Банктердің өтімділігі мен төлем қабілеттілігі

 Негізгі  қаржылар мен материалды емес  активтің тозуы 

К амортизацияны =-----------------------------------------------------------------      (11)

                       жинақтау   негізгі қаржылар  мен материалды емес активтердің                       

                                                      бастапқы құны.

Негізгі қаржылардың  тозу сомасына назар аудару қажет. Бұл  көрсеткіштің абсолютті шамасы банктің  өте ескергенін білдірмесе де, бастапқы құннан бұл үлестік әжептеуір шамасы (20-25%) компанияның құрал жабдықтары, ғимаратымен құрылғысы қатты тозғанын және жаңартуды қажет ететінін білдіреді.

Негізгі қаржылар құнындағы амортизация үлесінің динамикасын бағалау қажет. Оны  қысқарту бағыты яғни банк басшылары болашақты ойлайтын  және негізгі қорларды қайта жабдықтау бойынша активті іс шаралар қабылдап жатқанын білдіреді.

Аталған көрсеткіштерден  басқа қаржылық тұрақтылықты сипаттайтын  тағы бір дара көрсеткішті көрсетуге  болады. Бұл ағымдағы активтер мен жылжымайтын мүлік қатынасының коэффициенті ол ағымдағы активтерді жылжымайтын мүлік құнына бөлуден шыққан бөлік ретінде анықталады.

 

К ағымдағы активтер            Ағымдағы активтер

мен жылжымайтын  мүлік =----------------------------------------       (12)

қатынасы                                жылжымайтын мүлік

 

Ағымдағы активтер мен жылжымайтын мүлік қатынасының  оптимальды және кризистік шамасы банктің  салалық ерекшеліктеріне байланысты. Банктің минималы қаржы тұрақтылығы  міндеттеме ағымдағы активтермен жабылатыны сақталған жағдайда кететіне қарап, мұндай тұрақтылық белгісі мына шарттың орындалуы болып табылады. Ағымдағы активтер мен жылжымайтын мүлік құны қатынасының коэффициенттері заемділіктің жеке капиталға қатынасы коэффициентінен үлкен:

 

Қоғамдағы активтер             К заемдік қаржылық 

мен жылжымайтын        >     жеке капиталға 

мүлік қатынасы                     қатынасы                                                  (13)

 

Сатудың жалпы  көлемі (жалпы табыс) – бұл салық  пен басқа да төлемдерді қосқандағы орындалған жұмыстар мен әкелген қызметдер құны.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ҚОРЫТЫНДЫ

 

    Банктiк  операциялар банктiк экономикалық  өмiрдiң ең сезiмтал және өте  қозғалысты саласы болып табылады. Олардың формалары уақытқа, жасалу  орнын және нақты жағдайларға қарай өзгерiп отырады.  Экономиканың өзге саларына қарағанда банктiк операциялар жекелiк  қарастыруды талап етедi.    Коммерциялық банктердiң қызметiндегi активтi операциялар маңызды операциялардың бiрi болып табылады. Өйткенi несиелiк ресурстардың құрылуы және олардың қолданылу процестерi өзара тығыз байланысты процестер болып табылады.  ААҚ «ТұранӘлем”  банкiнiң қызметiн талдай келе активтi және пассивтi  операциялардың өзара байланысты екендiгiн айта аламыз.Активтердi қайта топтастыру нәтижесiнде активтер табыстылығы атқан. Банктiң қызмет етушi активтерiнiң үлесi 92,7 пайыздан 97,5 пайызға дейiн атқан. Банк өтiмдiлiгi де қажеттi нормасында. Банктердiң қызметiнiң ауқымы ресурстар жиынтығының көлемiне байланысты болып келедi. Мұндай жағдай банктердiң арасындағы ресурстарды тартуға деген бәсекесiн күшейте түседi.

Сонымен, Курстық  жұмысын жазу нәтижелерiн қорыта келе бiз төмендегiдей тұжырымдар жасай аламыз:

1. Активтi операцияларды басқару бойынша өтiмдiлiк пен төлем қабілеттiлiк саясатын жүзеге асырудың негiзiнде оңтайлы  саясаттың теориялық тұрғыдан негiзделген моделi жатуы тиiс. Ол банктiң ресурстық базасына талдау жүргiзуден алынған мәлiметтерге сүйене отырып жасалуы тиiс,
2. Қазақстандық коммерциялық банктердiң өтiмдiлiк пен төлем қабілеттiлiк саясатың негiзiне “несиелiк саясатты қалыптастыруға арналған басшылығының стратегиясы” алынуы тиiс. Ал несиелiк, инвестициялық процесстi ұйымдастырудағы тактика банктiң өзi жасаған iшкi Ережелерiнде қарастырылуы тиiс.

3)Банктердегі  тәуекелді басқару жүйесін жетілдіру;

4) Капитал бойынша  жаңа келісімді ендіру (Базель - II);

5) Базель - II  талаптарын ендіру бойынша жұмыс  тобын құру;

6) Банктер есеп  саясаты және бағдарламалық қамтамасыздануына  өзгерістер ендіру қажет;

7) Әлеуметтік  және жалпы провизияларды есепке  алу тәртібі кезеңмен енгізу мерзімін ұзарту қажет;

8) МСФО  талаптарына  жету мақсатында екінші деңгейлі  банктерді пруденциялы реттеу  нормаларына өзгерістер енгізу  қажет;

9)  Банк топтары  және банк үшін пруденциялдық  нормативтерге сәйкес  өзіндік  капиталдан еншілес компанияларға инвестициялық салымдарды аудару мәселелерін реттеу қажет.

10) Табыстылықтың  минимальді деңгейін анықтаудың  икемді әдісін анықтау;

11)Инвестициялық  табысты алмаған салымшылар алдындағы  жауапкершіліктің нақты болуын және шараларын анықтау

 

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI

 

1. Қазақстан Республикасының заңы. 30.03.1995
2. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша, Несие, Банктер», Алматы- 2006
3. Алибекова Ф.Р. О понятии «банк» и «банковская услуга» // Банки Казахстана. Алматы, 2000. №10.
4. Банк ісі: оқу құралы. Искакова З.Д. Қарағанды, 2006.
5. Мақыш С.Б. «Ақша айналысы және несие», Алматы, 2004
6. Баймұратов О. «Қазақстан қаржы нарығы», Алматы, 2007
7. Айқын газеті 26.09.2006 [1]
8. С. С. Сахариев, А. С. Сахариева. «Әлем экономикасы», Астана, 2005
9. Хамитов Н.Н. «Банк ісі», Алматы, 2006
10. Абленов Д.О. «Қаржылық бақылау және басқарушылық аудит        теориясы, әдіснамасы, тәжірибесі», Алматы, 2007
11. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. «Макроэкономика», Алматы, 2003
12. Шеденов Ө.Қ., Сағындықов Е.Н., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ч.С.,
13. Комягин Б.И. «Жалпы экономикалық теория», Ақтөбе, 2004
14. Әубәкіров Я.,Есқалиев М., «Экономика теория негіздері», Алматы, 2004
15. Мәуленова А.«Экономикалық теория»,Алматы, 2004
16. Шөлейбай Б. «Банк ісіндегі тәуекел-менеджмент», Алматы, 2005
17. Сахариев Б. «экономикалық теория негіздері», Алматы, 2004
18. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы», Алматы, 2005
19. Тасмағамбетов Т.А., Омаров А.С. «Қаржы есебі», Алматы, 1998
20. Алдаберген Ә. «Банк жүйесінің тұрақтылығы – экономикалық дамудың  кепілі»  Егемен Қазақстан, 2004 ж  11- қараша.
21. Джемпеисова Г. И., Даулетханова Ж. Д. «Банк ісі», Өскемен, 2006