Қазақстандағы кәсіпкерлікті басқару

Жоспар: 

Кіріспе...........................................................................................................3-4

1. тарау. Кәсіпкерлік мәні,мазмұны және оның түрлері.
1. Кәсіпкерлік мәні мен түрлері........................................................5

Кәсіпкерлікке қажет экономиканың әлеуметтік және құқықтық жағдайлары ....................................................................................................8

2. Шағын кәсіпорынның кәсіпкерлік ісі.........................................9

2-тарау.  Қазақстандағы кәсіпкерлікті мемлекеттік  қолдау.

   2.1. Қазақстандағы кәсіпкерлікті  мемлекеттік қолдау және оны  дамыту............................................................................................................13

    2. 2. Шағын кәсіпкерлікті  қолдаумен  қорғаудың 

инфрақұрылымын  пайдаланудың  тиімділігін арттыру..................20

2.3. Қазақстандағы  шағын кәсіпкерлік мәселелері,оның  шешілу жолдары....................................................................................................23

2.4.Шағын  кәсіпкерлікті салықты төмендету  оны ынталандыру........................................................................................... 26

3-тарау.  Қазақстандағы кәсіпкерлікті басқару.

    3.1. Қазақстандағы кәсіпкерлікті  басқару..........................................30

3.2. Шағын  кәсіпорындардың дамуын басқару...............................33

   3.3.Кәсіпкерлікті мемлекеттік реттеу...................................................35

Қорытынды...................................................................................................38

Пайдаланылған әдебиеттер........................................................................39

Қосымша 
 
 
 
 
 

Кіріспе. 

   Қазақстан Республикасының нарықтың экономикаға кенеттен өтуімен байланысты барлық экономика салаларында басты ұйымдастырушы күш кәсіпкерлер тобы өмірге келе бастады. Елдің тағдыры осы күштің іске қосылып,табысты еңбек етуіне байланысты. Кәсіпкерлік іс тек қана өндірісте емес,сонымен бірге коммерциялық, финанс,ақпарат салаларында басты ұйымдастырушы күш кәсіпкерлік іс экономиканың қай саласында болмасын пайда табу үшін қызмет етеді.

  Қазіргі  Қазақстан экономикасы жағдайында  нарыққа өтумен байланысты көптеген  өрескел қателіктер,асығыстықтар  орын алуда. Экономика үлкен тоқырау үстінде. Оның басты себептерінің бірі нарықтық экономика жағдайында  жұмыс істейтін білікті, өз ісін жете меңгерген кәсіпкерлер тобы өте аз. Сондықтан осы курстық жұмысымда кәсәпкерлік істі  ұйымдастыруда дамытуда,шешу жолдарында көптеген мәліметтер жинап оларға тоқталдым.

   Курстық жұмысымда 3- бөлім қаралған.Бірінші  бөлімде кә-сіпкерлік мәні,мазмұны  және оның түрлері. Ал екінші  бөлімінде ҚР-ғы кәсіпкерлікті  мемлекеттік қолдаумен оның дамуына  тоқталсақ, үшінші бөлімінде Қазақстандағы  кәсіпкерлікті басқару жөнінде ашып жазылған.

    Нарықты экономикаға өту шартындағы  жеке кәсіпкерліктің қалыптасуы  әрқашанда өзекті мәселе болып  табылады. Ал мақсатына келетін  болсақ бұл тақырыпты тереңнен  ашып, және кәсіпкерліктің қалыптасуына  толық тоқталып өту болып табылады. Осындай мақсат қойғаннан кейін осы тақырыптың мәнін ашу барысында мынадай міндеттер орындалған:

• Қазақстандағы кәсіпкерліктің басқаруына тоқталу;
• Қазақстандағы шағын кәсіпкерлік мәселелері,оның шешу жолдарын баяндау;
• Қазақстандағы кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаумен даму жағдайын зерделеу;
• Шағын кәсіпорынның кәсіпкерлік ісін айқындау;

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

1-тарау.  Кәсіпкерлік мәні, мазмұны және оның  түрлері.

1.1. Кәсіпкерлік мәні  мен түрлері.

 Кәсіпкерлік  екі мағынада пайдаланылады:

1. белгілі бір істің түрі;
2. сол іспен шұғылданатын нақтылы қоғамдық топ;

  Кәсіпкерлік  дегеніміз – белгілі бір істі  істей білу. Іс істеу – адамның  белсенділігі және іскерлігі.  Белсенділік және іскерлік –  адамның еркін өмір сүру түрі. Кәсіпкерлік деген ұғым негізінен өмірде экономикалық белсенділікке қолданылады. Антогонистік қоғамда, ол адамды адамның қанауы, ал кәсіпкерлер табы қанаушы тап болады.

  Экономикалық  блсенділік – бұл барлық энергетикалық  процесс тауар өндірісімен айырбас  арқылы пайда табумен байланысты. Өндірісте, айырбаста шектелген белсенділігін емес, адамдардың жан – жақты белсенділігін талап етеді. Сондықтан экономикалық белсенділік, іскерлік еріксіз немесе еркін болуы керек.

   Кәсіпкелік – ежелден келе  жатқан адамдардың іскерлік белсенділігі,қабілеті.Оның дамуы орта ғасырдан бастала-ды. Қазақстан кәсіпкерлері ерте заманнан бастау алып ке-леді.  Қазақстанның көшпелі шаруашылық жағдайында кә-сіпкерлік еркін дамыған жоқ. Ресейде Петр1 патшалық ету кезеңінде кәсіпкерлік ерекше дамыды. 1861 жылғы ре-формадан кейін темір жол құрылысы,ауыр өнеркәсіп сала-лары орын алды.

   Кәсіпкерлік субъектісі болып-жеке  адамда,сонымен бірге заңды тұлғалар,біріккен  серіптестік:арендалық ұжым,аш-ық  және жабық акционерлік қоғамдар,шаруашылық  ассо-циациялары,әртүрлі бірлестіктер(корпорациялар).

   Кәсіпкерліктің ерекшеліктері:

• дербестік және тәуелсіздік;
• экономикалық ынталылық;
• шаруашылық тәуекел және жеке жауапкершілік;
• жаңашылдық.

   Кәсіпкерлік түрлері:

1. Атқаратын міндетіне қарай кәсіпкерліктің мынадай түрлері бар:өндірістік,коммерциялық,финанс және консультациялық.
2. Мемлекеттік түрлері бойынша жеке меншік,мем-лекеттік,муниципалды,сонымен бірге қоғамдық құ-рылымдар меншігі.
3. Меншіктер саны бойынша кәсіпкерлік іс жеке ад-амның немесе коллективтің құрамы болуы керек.
4. Кәсіпкерлік формасы бойынша екіге бөлінеді: ұжымдық-провалық және ұжымдық-экономикалық.

  Осылардың  ішінде ұжымдық-провалық кәсіпкерліктер.

1. Серіктестер-бұл адамдардың бірлестігі,онда екі және одан да көп серіктестер болады. Олар өз ка-питандарын қосады және әрбір мүше өзінің капи-талымен жеке жауап береді. Олар:1)шексіз жа-уапкершілікті серіктестер;2)командитті(сенімге не-гізделген) серіктестер шектелген жауапкерші-ліктермен.

   Ұжымдар өздерінің қаражаттарымен  бірігеді. Шектел-ген жауапкершілікті  қоғам мүшелері ұжымның міндетте-мелеріне жауап бермейді.

2. Акционерлік қоғамдар :ашық және жабық түрде болады.

   Кәсіпкерліктің ұжымдық-экономикалық  формалары.

1. Концерн-көп салалы акционерлік қоғам,әртүрлі компаниялардың бақылау пакеттерін сатып алады.
2. Ассоциация-экономикалық дербес кәсіпорындардың ерікті бірлестігі.
3. Консорциум-бұл ірі финанс операцияларын істеу үшін (мысалы,өте ірі жобаға инвестиция)біріккен кәсіпкерлердің бірлестігі.
4. Синдикат-бір саланың кәсіпкерлерін тауар сатуға біріктіру.
5. Картол-тауар,қызмет көрсету бағасы,нарық аудандарын бөлу,өндіріс мөлшері жөнінде келісім.
6. Финанс-өнеркәсіп тобы-банк,сақтандыру,және сауда капиталының бірлестігі.

  Кәсіпкерлік  ісінің Қазақстандағы қазіргі  түрлеріне тоқ-талатын болсақ,қазір  Қазақстандағы мынадай ұжымдық-прованың  форма кәсіпкерліктер құрылуда.

1. Шаруашылық серіктестік-толық серіктестік. Ол-ардың мүшелері өзара кәсіпорын құру жөнінде келі-сімге қол қояды. Құруға керекті серіктес мүшелердің қаражаттарын біріктіру. Серіктестіктің пайдасы,зияны пайдаға қарай бөлінеді. әрбір мүше өзінің табысына пайда қосып сонан салық төлейді.
2. Командиттік серіктестік. Барлық серіктестік мү-шелері серіктес атанған іс жүргізушілер ішінен бі-реу немесе бірнеше мүшелері зиянның тәуекелін өздерінің қосқан үлестері мөлшерінде жауапкершілікке алады.
3. Шектелген жауапкершілікті қоғамдар. Оның мү-шелері қоғамның міндеттеріне жауап бермейді,ал зиян тәуекелдеріне өздерінің үлестерімен жауап береді.
4. Қосымша жауапкершілігі бар қоғам-қоғам міндет-темелеріне өздерінің заттарымен жауап береді.
5. Ашық және жабық акционерлік қоғам.
6. Өндірістік кооперативтер-ерікті түрде біріккен қоғамдар.
7. Унитарлы кәсіпорын-коммерциялық мекеме,мен-шіктік құқығы жоқ. Унитарлы кәсіпорынның мү-ліктері бөлінбейді. Унитарлы кәсіпорын тек мем-лекеттік немесе муниципалдық болады. Унитарлы кәсіпорын болып есептеледі.

      1.2.Кәсіпкерлікке экономикалық,әлеуметтік  және про- валық жағдайлар.

  Кәсіпкерлікпен  айналысу үшін ең алдымен оған  экономи-калық жағдай керек. Олар:нарыққа  тауар,қызметтер ұсы-ну,тауарлардың,қызметтердің  алуан түрлері тұтынушы-лардағы ақша-қаражат көлемі,яғни олардың сатып алу қа-білеттілігі,жұмыс орнының және жұмыс күшінің артық кемдігі,еңбек ақы қорының артық-кемдігі,қарыз беретін мекемелердің ақша ресурстары болуы керек,т.б.

  Кәсіпкерлікпен  айналысу үшін нарықтық инфрақұрылымы болуы керек:банктар,шикізат,материал,құрал-жабдықтар сатушылар,тауарды тұтынушыларға дейін жеткізетін мекемелер,заң,бухгалтерлдік т.б.қызмет көрсеттетін ме-кемелер,еңбекке орналастыру агенттігі,оқу орындары, жарнама,көлік,сақтандыру,байланыс,ақпарат,т.б.мекемелері.

  Әлеуметтік  жағдай. Кәсіпкерлікті ұйымдастыру,қалып-тастыру  үщін тұтынушыларда тауар сатып  аларлық қаражаты болуы,олардың  тауарға,қызметке деген талғамы,төлем  қабілеттілігі бар сұранысы болуы  шарт. Оған қоғамның рухани даму  дәрежесі және діни нормалар ықпалын тигізеді.

  Кәсіпкер  өз ісіне шын берілген және  одан қанағат алуы парыз. Ол  әлеуметтік мәселелерге белсенді  араласып,жағдай жасауы тиіс:денсаулық  сақтау,жұмыс орнын жасақтау,еңбек  ақы мөлшерін қадағалау т.б.

  Кәсіпкерлік  жасақтау және оны дамыту үшін кадрлар оқыту,білім дәрежесін,мамандығын көтеруге көңіл бөлу,кәсіпкерлер даярлауды тұрақты қадағалау.

  Провалық  жағдай. Ең бастысы кәсіпкерлік  істерді реттейтін болуы шарт. Оған мыналар жатады:Қазақстан  Республикасының Азаматтық кодексі,салық туралы заңдар,кә-сіпкерлерді бюрократтардан қорғайтын заңдар,шағын және орта бизнесті қолдайтын органдар,меншікке провалық заңдар,т.б.

    1.3. Шағын кәсіпорынның кәсіпкерлік ісі.

  Халық  шаруашылығының барлық салаларында  шағын кә-сіпорындардың болуы дүниежүзілік практикада экономика-лық тиімді іс болып табылады. Ірі фирмаларда зор мате-риалдық,финанстық,еңбек ресурстары және маманданған кадрлар бар. Олар жоғары дәрежеде ғылыми-техникалық шешімдер қабылдап,өндірістің технологиялық жаңа әдіс-терін қолдана алады. Ал,екінші жағынан,соңғы уақытта шағын және орта дәрежелі кәсіпкерлік істер орын алуда. Ол әсіресе күрделі қаражатты және қызметкерлер кооперациясын көп талап етпейтін жұмыс салаларында пайда болады. Шағын фирмалардың ірі фирмалармен салыстырғанда экономикалық тиімділігі жергілікті нарыққа жақындығы,тұтынушылардың сұранысына икемділігі,шағын мөлшерде өндірілуі. Шағын кәсіпорынға , өндіріске өндірістік және дербес тұтынудың сұранысының бөлінуімен байланысты өркендейді.

  Шағын  және орта дәрежелі деңгейдегі бизнес экономикалы жетілдіруге септігін тигізеді:бәсекелестік орта өркен-дейді,қосымша жұмыс орны пайда болады,тұтыну секторы ұлғаяды.

  Шағын  кәсіпорындардың дамуы нарықты  тауар және қызметтермен толықтырады,экспорттың  потенциалын арттырады,жергілікті шикізат ресурстарын тиімді пайдалануға мүмкіндік жасайды.

  Шағын  уәсіпорын барлық халық шаруашылық  салаларында жұмыс істейді. Шағын  кәсіпорын өзінің шаруашылық  әрекетінде дербестік мүмкіндігі  бар:өндірген тауарын,салық төлемдерінен  қалған пайдасын пайдалана алады.

   Шаруашылық іс-әрекетіндегі басты  жағдай-жоспарлау. Шағын кәсіпорын  өзінің жеке пайдасын арттыру  мақсатында және кәсіпорынның  өндірістік мүмкіндігіне қарай  сұраныс бар тауарлар шығару  мен қызметтер атқару үшін  өзінің әлеуметтік қашуы негізінде жұмыстарын алдын ала жоспарлауы керек. Жоспардың негізіне тауар алушылармен және шикізат,материалдар сататын кәсіпорындармен, өн-діріске керекті өнімдермен жабдықтау туралы шарттар болуы керек.