Ресейдегі туристік және экскурсиялық ұйымдар, Ресейлік туристер қоғамы

        Жастар  халықаралық туризмін дамыту  мақсатында 1958 жылдың маусымында «Спутник» халықаралық жастар бюросы құрылды. Бюро КСРО жастар тобын басөа елдермен тәжірибе алмасу жұмытарымен айналысты. Бірақ 1960 пен 1970 жылдар аралығында КСРО азаматтарының тек 0,4% пайызы шет елге саяхатқа шыққан.

        1960 жылдардың басында туристік іс-әрекет белсендіріле бастады. Сондықтан туризм бойынша кеңестер құрылды.

        1960 жылдан бастап демалыс және мецрам күндеріндегі туристік-экскурсиялық демалыс кең тарала бастады, темір жол саяхаттары ұйымдастырылды. Туристік іс-әрекеттің барлық түрлері мемлекет және кәсіподақ қолдауымен дамыды.

        Жоспарлы  туристік саяхаттарды дамытумен  Туризм және экскурсия бойынша  орталық кеңесі айналысты.  Жалпыодақтық  маңызға ие маршруттық жолдамалар  шығарды. Ал республика, өңір және  облыстық туризм және экскурсия  кеңесіндегі маршруттар жергілікті  маңызға ие болды. 

        Соғыстан  кейін қалпына келтіруден басқа  Ұйымдастыру-орталықтандыру кезеңі мынадай да ерекшеліктерімен сипатталады:

• рекреациялық туризм үшін материалдық базаны құру (демалыс үйлері, санаторийлер, пионер лагерлері)
• шығу туризмін шектеу

      Әкімшілік-нормативтік кезең (1970-1990жж)

      Бұл кезеңдегі  туризмнің дамуы орындалуы міндетті  жоспарларға сәйкес іске асты. Олар ұзақ мерзімдерге арналды,  туризмнің жоғарғы органдарымен  бекітілді. Туристік индустрия  мен қызмет көрсетуді дамытудағы  жоспардың нормативтік көрсеткіштері  қатаң бақылауға жатты. 

      Туризм  жастарға деген тәрбие құралы  ретінде қарастырылды. Осылайша, 1970 жылдары жалпыодақтық жастар мен оқушылар экспедициялары мен саяхаттары іске асырылды. Бұл шаралардың негізгі мақсаты патриоттыққа тәрбиелеу, экскурсия-өлкетану жұмыстарына үйрету, спорттық жаттығу болып табылды.

       Осы  уақыттан бастап демалыстың жаңа  формалары енгізіле бастады. Кейбір  турбазалар балалар мен ата-аналарын бірге қабылдай бастады. Туристік шаруашылықта туристік қызметтер ассортименті артты.

       Туризм  және экскурсия орталық кеңесі (1969 жылдан бастап осылай атала бастады) Туристік-экскурсия жұмысшыларының біліктілігін арттыру орталық курсын және туристік және экскурсиялық қызмет бойынша әдістемелік әдебиеттер шығаратын «Турист» жарнама-ақпараттық бюросын ашты. Негізгі бағдар сол кездегі жұмыс істеп тұрған қонақ үйлер мен кемпинг, базаларға аударылды.

      Туристік-экскурсиялық іс-әрекет қызмет көрсету саласының үлкен бөліміне айналды. Маршруттар дамыды, транспорт саяхаттары ұйымдастырылды: теплоход, темір жол, әуе саяхаты.

      Болашақтағы  құрылыс жоспарларында негізгі  назар үлкен туристік кешендерге  бағытталды. Олар: құрамында қонақ  үй, турбаза, кемпинг, қоғамдық  тамақтандыру орны, дүкендері бар  туристік кешендер.

       1980 жылдардағы туристік ұйымдардың қызметінің маңызды бағыты республика, облыс, өңірлердегі туристік- экскурсиялық мүмкіндіктерін зерттеу болатын.

       1980-1992 жылдар аралығында емдік-сауықтыру мекемелерінің иатериалдық-техникалық базалары өсті, ірі қалаларда қонақ үй кешендері пайда болды (Мәскеуде «Измайлово» және «Салют», Кисловодскте «Велинград» т.б.). Санаторий, демалыс үйлері базасында рекреациялық қызмет өте жақсы болды.

       Әкімшілік-нормативтік кезеңнің негізгі ерекшелітері мынадай:

• қатаң норматив пен жоспарлау шартындағы туризмнің дамуы;
• қызметтің жаңа түрлерінің дамуы (отбасылық демалыс, курстық емдеу)
• ірі және комфортты қонақ үй кешендерінің салынуы
• туризмді оқудың ғылыми негізінің қалануы

     Өтпелі кезең (1990ж)

     Туризм дамуының  бұл кезеңі әкімшілік бақылау  кезеңінен кәсіпкерлік және нарық,  туристік іс-әрекетке бағытталған жаңа заңдарға негізделген экономикалық тұрақтылыққа өтумен сипатталады.

     Өтпелі кезең  ерекшеліктері:

• монополиялық  шаруашылықтан көпдаралыққа өту;
• жаңа заңдар негізінде туристік нарықты құрастыру;
• жаңа экономикалық және құқықтық қатынастар негізінде туристік ресурстарды пайдалану;
• туризм материалдық базасының қажетсіздігі;
• көптеген кіші және орта туристік мекемелердің пайда болуы;
• шығу туризмінің дамуы, соның ішінде шопинг мақсатында.

      Бақылау сұрақтары:

1. Ресейдегі туризм дамуында қай кезеңді атап өтуге болады?
2. «Совтур» акционерлік қоғамы қай жылдары жұмыс атқарды?
3. Қазақстан туризмі дамуында ПТЭҚ рөлі?
4. КСРО-да спорттық туризм қай жылдары жаппай маңызға ие болды?
5. Қазақстандықтардан ең алғаш әлемге саяхат жасаған кім?