Грамадска-палітычны лад і права Беларусі ў складзе Расійскай Імперыі

Установа адукацыі

«Гродзенскі дзяржаўны універсітэт імя Янкі Купалы»

 

Юрыдычны  факультэт

 

Кафедра гісторыі дзяржавы і права

                                             

 

 

Спецыяльнасць “Эканамічнае права”

 

 

 

 

 

 

 

КСРС на тэму:

“Грамадска-палітычны лад і права Беларусі ў складзе Расійскай Імперыі.”

 

Дысцыпліна «Гісторыя дзяржавы і права Беларусі»

Студэнткі 1 курса ,1  групы дзённай формы навучання

Курносенкавай Кацярыны Яўгеньеўны

 

 

 

 

Выкладчык:

Міськевіч А.Ю.

 

 

 

 

 

 

Гродна, 2012

Тэма 1. Грамадска-палітычны лад і права  Беларусі ў складзе Расійскай Імперыі

3. Раскажыце пра праект аднаўлення Вялікага княства Літоўскага ў складзе Расійскай імперыі 1811 г. («План Міхала Клеафаса Агінскага»).

 

10. Як праходзіла увядзенне ў дзеянне ў Беларусі законаў Расійскай імперыі. Спыненне дзеяння Статута ВКЛ 1588 г.

 

 

17. Судовая рэформа і асаблівасці яе правядзення ў Беларусі. Міравыя суддзі. Агульныя суды: акруговыя суды, судовыя палаты. Сенат. Інстытут прысяжных павераных.

 

Судовая рэформа азначае станаўленне  феадальнай судовай сістэмы. Сістэма  судовах органаў адначасова выконвае матэрыльные функціі(вырашенне пытанняў рэгістрацыі,завешчанне,заключэнне зделак і г.д.)

Судовая сістэма  ВКЛ спалучала дзве сістэмы судоў:  агульнасаслоўныя суды і саслоўныя.

 

1. Агульнасаслоўныя  суды.  Найвышэйшым  судом   у  ВКЛ  быў гаспадарскі  (вялікакняжацкі) суд. Вялікі князь  быў вярхоўным суддзёй па ўсіх  справах, што заканадаўча было  замацавана ў Судзебніку 1468 г.  Ён разглядаў апеляцыі на рашэнні  саслоўных судоў, справы аб  дзяржаўных злачынцах, аб прыналежнасці  да шляхецкага саслоўя і інш.  З 1581 г. вышэйшай судовай інстанцыяй  стаў Трыбунал Вялікага княства  Літоўскага.Агульнасаслоўным судом  быў таксама замкавы (гродскі)  суд. Суд разглядаў крымінальныя  злачынствы шляхты, мяшчан і сялян,  якія былі затрыманы на месцы  злачынства («па гарачым учынку»). Суддзямі былі ваяводы, старосты  і дзяржаўцы.

2.  Саслоўныя  суды. У паветах існавалі:  земскі  суд, які разглядаў 

грамадзянскія іскі і крымінальныя справы шляхты, і  падкаморскі суд, у 

кампетэнцыю якога ўваходзіла прыняцце рашэнняў па спрэчках

землеўладальнікаў па зямельных пытаннях.

Як ужо  адзначалася, у гарадах з магдэбургскім  правам галоўным быў 

войтаўска-лаўніцкі суд, які разглядаў крымінальныя і грамадзянскія справы,  а  таксама бурмістраўскі, у якім разбіраліся  спрэчкі паміж мяшчанамі і  нязначныя правапарушэнні.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Літаратура:

1. Анішчанка,Я.К. Інкарпарацыя: Літоўская правінцыя ў падзелах Рэчы Паспалітай / Я.К. Анішчанка. – Мн. : Хурсік, 2003 –  470 с.
2. Бардах Ю. Ад палітычных да этнічных народаў у Цэнтральна-Ўсходняй Еўропе // Бардах Ю. Штудыі з гісторыі Вялікага княства Літоўскага. Мінск, 2002 – 459 с.
3. Владимирский-Буданов, М. Ф. Обзор истории русского права / М.Ф. Владимирский-Буданов. – М.: Издательский дом «Территория будущего», 2005. – 800 с.
4. Ерошкин, Н. П. История государственных учреждений дореволюционной России / Н. П. Ерошкин. – М., 1983. – 368 с.
5. Забаўскі, М.М. Расійская Дзяржаўная дума ў грамадска-палітычным жыцці Беларусі (1906-1917 гг.) / М.М. Забаўскі. – Мінск: Экаперспектыва, 1999. – 246 с.
6. Забаўскі, М.М. Прадстаўніцтва ад Беларусі ў Дзяржаўнай думе Расіі (1906 – 1917 гг.) / М.М. Забаўскі, У.С. Пуцік. – Мінск, 1998. – 157 с.
7. Лысенко Л.М. Губернаторы и генерал-губернаторы Российской империи (XVIII ─ начало ХХ века) / Л.М. Лысенко ─ М., 2001. – 354 с.
8. Макарова, Т. И.  Присоединение Белоруссии к России в конце XVIII века (государственно-правовой аспект) : Автореф. дис. на соиск. учен. степ. канд. юрид. наук: (12.00.01) / БГУ. – Мн., 1992. – 20 с.
9. Марыскин, А.Б.  Судебная реформа 1861 г. и особенности ее проведения на территории Беларуси. Авторев. дис. канд. юрид. наук. М., 1985.
10. Нольде А. Очерки по истории кодификации местных гражданских законов при графе Спиранском. Вып. 1. Попытка кодификации литовско – польского права. СПб., 1906.
11. Самбук, С.М. Политика царизма в Белоруссии во второй половине XIX века / С.М. Самбук; Акад. наук БССР, Ин-т истории; ред. В.П. Панютич. - Минск: Наука и техника, 1980. – 224 с.
12. Слобожанин, В.П. Земское самоуправление в Беларуси (1905 – 1917 гг.). / В. П. Слобожанин. Минск : Гавриленко, 1994. 85 с.
13. Улащик, Н.Н. Предпосылки крестьянской реформы 1861 г. в Литве и Западной Белоруссии. / Н.Н. Улащик – М.: Наука, 1965. – 479 с. 
14. Шыбека, З.В. Нарыс гісторыі Беларусі, 1795-2002 / З.В. Шыбека. – Мн.: Энцыклапедыкс, 2003.
15. Швед, В.В. Паміж Польшчай і Расіяй: грамадска-палітычнае жыццё на землях Беларусі (1772—1863 гг.) / В. В. Швед. Гродна, 2001. – 416 с.
16. Шелкопляс, В.А. Судебные органы в Беларуси: к. XVIII - п.п. ХІХ вв. / В.А. Шелкопляс. - Минск, 1997.