Дін және мәдениет

3-Дiн социологиясын  тiкелей теологияның жұмысы деп  бағалаушылық. Бұл да терiс пiкiр.  Жоғарыда айтқанымыздай, дiн социологиясы  мен теологияның ортақ мәселелерi  бек көп. Бiрақ, христиан теологиясының  қағидаларын басқа дiндерге, мәселен  исламға телуге болмайтынын ескерген  жөн. Батыс ғалымдарының өздерi  өскен христиан ортаның әсерiмен  дайындаған қалыптарын басқа  дiндерге қолдануға болмайды. Мәселен,  Америкадағы протестант тариқаттары  бастаған фундаментализмдi мұсылмандарға  тән феномен етiп көрсетуге  тырысушылық бар.

 Баяндамамды қорыта  келе, бүгiнгi конференцияға қатысушы  ғалымдарға үлкен ғылми-шығармашылық  табыстар тiлеймiн. Елiмiздегi ислами  зерттеулердiң осындай игi шаралардың  көмегiмен соны серпiн алатынына  сенемiн. Ол үшін бізге Батыс  тілдерін терең меңгерген, бірақ  Батысқа сатылмаған, өз діні мен  руханиятына берік, ислам ғылымдарын  заманауи ғылыми жетістіктер  негізінде зерттейтін, өзін өткен  тарихпен шектемейтін, болашаққа үмітпен, іждиһаттылықпен ұмтылатын және Құранды басшылыққа алатын мамандар қажет.