Жеке табыс салығы

ЖЕКЕ ТАБЫС  САЛЫҒЫ

 

1 Төлеушілер, салық салу объектілері.

2 Жеке табыс салығын есептеу мен төлеу тәртібі, салық есептілігі.

1 Төлеушілер:

салық салу объектілері  бар жеке тұлғалар жеке табыс салығын  төлеушілер болып табылады.

Жеке табыс салығын  төлеушілер болып табылмайды:

Ойын бизнесіне салықты жүзеге асырудан түсетін табыстар бойынша;

Шаруа немесе фермер қожалықтары үшін арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкерлер

осы арнаулы салық  режимі қолданылатын қызметті жүзеге асырудан түсетін табыстар бойынша;

Салық салу объектілері:

 Жеке тұлғаның:

1) төлем көзінен салық салынатын  табыстар;

2) төлем көзінен салық  салынбайтын табыстар түріндегі  табыстары жеке табыс салығы  салынатын объектілер болып табылады.

Жеке тұлғаның табысы ретінде қарастырылмайды:

1) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мөлшерлерде бюджет қаражаты есебінен төленетін атаулы әлеуметтік көмек, жәрдемақылар мен өтемақылар;

2) жеке тұлғаның өмірі  мен денсаулығына келтірілген  зиянды Қазақстан Республикасының  заңнамасына сәйкес өтеу;

3) қызметкерлердің жұмысы  жол бойында өтетін, жол жүру  сипатына ие, қызмет көрсетілетін  учаскелер шегіндегі қызметтік  сапарлармен байланысты болатын  жағдайларда – оларға осындай  жұмыстың әрбір күніне тиісті  қаржы жылына арналған республикалық  бюджет туралы заңда белгіленген 0,35 айлық есептік көрсеткіш мөлшеріндегі өтемақы төлемдері;

4) қызметтік іссапарлар  кезіндегі:

Қазақстан Республикасының  шегінде қырық тәулікке дейін  іссапарда болған кезең үшін - тәулігіне  тиісті қаржы жылына арналған республикалық  бюджет туралы заңда белгіленген айлық есептік көрсеткіштің 6 еселенген мөлшерінен аспайтын тәуліктік өтемақылар;

Қазақстан Республикасынан  тысқары жерлерде қырық тәулікке дейін іссапарда болған кезең  үшін - тәулігіне тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда белгіленген айлық есептік көрсеткіштің 8 еселенген мөлшерінен аспайтын тәуліктік өтемақылар;

5) бюджет қаражаты  және Қазақстан Республикасы  Ұлттық Банкінің сметасы есебінен  қамтылатын мемлекеттік мекемелерді  қоспағанда, мемлекеттік мекемелер Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мөлшерде жүргізетін қызметтік іссапарлар кезіндегі өтемақылар;

6) бюджет қаражаты  және Қазақстан Республикасы  Ұлттық Банкінің сметасы есебінен  қамтылатын мемлекеттік мекемелер  Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген мөлшерлерде және тәртіппен жүргізетін қызметтік іссапарлар кезіндегі өтемақылар;

7) қызметкер жұмыс  берушімен бірге басқа жерге  жұмысқа ауысқан (не көшкен) кездегі  жол жүру, мүлкін көшіру, күнтізбелік  отыз күннен аспайтын мерзімге үй-жай жалдау бойынша құжатпен расталған шығыстар өтемақысы;

8) жұмыс берушінің табыс алуға  бағытталған қызметті жүзеге  асырумен байланысты емес және  нақты жеке тұлғаларға бөлінбейтін  шегерімдерге жатқызылмайтын шығыстары;

9) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мөлшерде далалық жағдайда геологиялық-барлау, топографиялық-геодезиялық және іздестіру жұмыстарымен айналысатын қызметкерлердің далалық үлесі;

10) жұмыс берушінің вахталық  әдіспен жұмыс істейтін адамдардың  өндіріс объектісінде болу кезеңінде жұмыстарды орындауы мен ауысымаралық демалысы үшін жағдай жасай отырып, олардың тұрмыс-тіршілігін қамтамасыз ету үшін.

11) қызметкерлерді Қазақстан  Республикасында тұратын (болатын)  жерінен жұмыс орнына дейін  және кері қарай жеткізуге  байланысты шығыстар;

12) Қазақстан Республикасының заңнамасында  белгіленген нормалар бойынша  берілген арнаулы киімнің, арнаулы  аяқ киімнің, басқа да жеке  қорғану және алғашқы медициналық  көмек құралдарының, сабынның, зарарсыздандыру  құралдарының, сүт немесе құны  соған тең басқа да емдеу-профилактикалық тамақтануға арналған тамақ өнімдерінің құны;

13) еңбек (қызметтік) міндеттерін  атқару кезінде қызметкердің  өміріне және денсаулығына зиян  келтіргені үшін жұмыс берушінің  жауапкершілігін міндетті сақтандыру  шарттары бойынша сақтандыру төлемдері;

14) материалдық нұқсанды өтеудің  сот шешімі бойынша тағайындалған  сомасы;

15) төлем көзінен осындай салықтың  ұсталғанын растайтын құжаттар  болған кезде бұрын төлем көзінен  жеке табыс салығы салынған  дивидендтер, сыйақылар, ұтыстар сомалары;

16) жинақтаушы зейнетақы қорлары  салымшыларының жинақтаушы сақтандыру  шарты бойынша жасасқан сақтандыру  сыйлықақыларын (аннуитетті) төлеу  үшін өмірді сақтандыру бойынша  сақтандыру ұйымдарына жіберген  зейнетақы жинағының сомалары, сондай-ақ  Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіппен сақтандыру ұйымдарына бағытталған, зейнетақы аннуитетінің шарттары бойынша құнын өтеп сатып алу сомалары;

17) Қазақстан Республикасының заңнамасында  белгіленген мөлшерде міндетті  зейнетақы жарналарын уақтылы ұстамағаны (есебіне жазбағаны) және (немесе) аудармағаны үшін есебіне жазылған өсімпұл сомалары;

18) гуманитарлық көмек түрінде  алынған мүліктің құны;

19) мемлекеттік тіркеуге жататын  және бір жыл және одан да  ұзақ уақыт меншік құқығында  болатын механикалық көлік құралы мен тіркемелерді өткізу кезіндегі құн өсімі;

20) меншік құқығын тіркеу кезінен  бастап бір жыл және одан  да ұзақ уақыт меншік құқығында  болатын тұрғын жайларды, саяжай  құрылыстарын, гараждарды өткізу  кезіндегі құн өсімі;

Қызметкердің  табысы

1. Қызметкердің төлем көзінен  салық салынатын табысы жұмыс  беруші қызметкердің есебіне  жазған, салық салуға жататын  табыстары мен салық шегерімдерінің  сомасы арасындағы айырма ретінде  айқындалады. 

2. Қызметкер жұмыс берушіден ақшалай немесе заттай нысанда алған кез келген табыстар, оның ішінде материалдық пайда түрінде алынған табыстар, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жұмыс беруші және үшінші тұлғалар арасында жасалған азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша қызметкер алған табыстар қызметкердің салық салуға жататын табыстары болып табылады.

Мыналар қызметкердің салық салуға жататын табыстары  болып табылмайды:

1) жинақтаушы зейнетақы  қорларынан алынатын зейнетақы  төлемдері; 

2) дивидендтер, сыйақылар,  ұтыстар түріндегі табыс; 

3) жинақтаушы сақтандыру  шарттары бойынша табыс; 

4) төлем көзінен салық  салынбайтын табыстар;

5) қызметкерлерге олардан  сатып алынған жеке мүлкі үшін  төлемдер;

6) жұмыс берушіден  алынған кредиттерді (қарыздарды, микрокредиттерді) пайдаланғаны үшін проценттерді үнемдеуден түсетін материалдық пайда.

Салық шегерімдері

Қызметкердің төлем  көзінен салық салынатын табысын  анықтау кезінде төлемдердің  кезеңділігіне қарамастан, күнтізбелік  жыл ішіндегі әрбір ай үшін мынадай салық шегерімдері қолданылады:

1) тиісті қаржы жылына  арналған республикалық бюджет  туралы заңда белгіленген ең  төменгі жалақы мөлшеріндегі, табыс  есебіне жазылатын тиісті айдағы  сома. Бір жылдағы салық шегерімінің  жалпы сомасы жылдық жиынтық табыстың салық салынбайтын мөлшерінің сомасынан аспауға тиіс;

2) Қазақстан Республикасының  зейнетақымен қамсыздандыру туралы  заңнамасында белгіленген мөлшердегі  міндетті зейнетақы жарналарының  сомасы;

3) өз пайдасына енгізілетін  ерікті зейнетақы жарналарының сомасы;

4) жеке тұлғаның жинақтаушы  сақтандыру шарттары бойынша  өз пайдасына енгізетін сақтандыру  сыйлықақыларының сомасы;

5) Қазақстан Республикасының  резиденті жеке тұлғаның Қазақстан  Республикасының тұрғын үй құрылысы  жинақ ақшасы туралы заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында тұрғын үй жағдайын жақсарту жөніндегі іс-шараларды жүргізуге тұрғын үй құрылыс жинақ банктерінен алған қарыздары бойынша сыйақыны өтеуге бағытталған сомалар.

2 Жылдық жиынтық табыстың салық салынбайтын мөлшері

Дара кәсіпкерлерді Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес мемлекеттік тіркеу мақсатында салық салуға жататын табыстың жеке табыс салығы салынбайтын мөлшерін жеке тұлға үшін күнтізбелік жылда тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңда белгіленген ең төменгі жалақының 12 еселенген мөлшері құрайды.

Төлем көзінен  салық салынатын табыстар

Төлем көзінен салық  салынатын табыстарға табыстардың  мынадай түрлері жатады:

1) қызметкердің табысы;

2) жеке тұлғаның салық  агентінен түсетін табыстары;

3) жинақтаушы зейнетақы  қорларынан төленетін зейнетақы  төлемдері;

4) дивидендтер, сыйақылар,  ұтыстар түріндегі табыс;

5) стипендиялар;

6) жинақтаушы сақтандыру  шарттары бойынша табыс.

 

Салық ставкалары

1. Салық төлеушінің  табыстарына 10 проценттік ставка бойынша салық салынады.

2. Қазақстан Республикасындағы  және одан тысқары жерлердегі  көздерден алынған дивидендтер  түріндегі табыстарға 5 проценттік  ставка бойынша салық салынады.

Салық кезеңі

Салық агенттерінің төлем  көзінен салық салынатын табыстардан  жеке табыс салығын есептеуі үшін күнтізбелік ай салық кезеңі болып табылады.

Салықты есептеу, ұстау және төлеу

1. Жеке табыс салығын  есептеуді салық агенті төлем  көзінен салық салынатын табыстар  бойынша, салық салуға жататын  табысты есебіне жазу кезінде  жүргізеді.

2. Жеке табыс салығын  ұстауды салық агенті төлем  көзінен салық салынатын табысты  төлеу күнінен кешіктірмей жүргізеді.

3. Салық агенті төленген  табыстар бойынша жеке табыс  салығын аударуды төлем айынан  кейінгі айдың 25-іне дейін өзі  орналасқан жері бойынша жүзеге асырады.

Резидент заңды тұлғаның шешімі бойынша оның құрылымдық бөлімшелері  салық агенттері ретінде қаралуы  мүмкін.

Резидент заңды тұлғаның шешімі бойынша салық агенттері болып  танылған құрылымдық бөлімшелер мақсаттары үшін әлеуметтік салықты дербес төлеушілер болып танылады.

Салық агентінің құрылымдық бөлімшелері  бойынша салық төлеу тиісті бюджеттерге  құрылымдық бөлімшелер орналасқан жер  бойынша жүргізіледі.

4. Депозитарлық қолхаттар бойынша  табыстардан салықты есептеуді  және ұстауды осындай депозитарлық қолхаттардың базалық активінің эмитенті жүргізеді.

5. Оңайлатылған декларация негізінде  шағын бизнес субъектілері және  шаруа немесе фермер қожалықтары  үшін арнаулы салық режимдерін  қолданатын салық агенттерінің  жеке табыс салығын төлеу мерзімдері.

Жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларация

1. Қазақстан Республикасының резиденттері  жеке тұлғалардан жеке табыс  салығы және әлеуметтік салық  бойынша декларацияны және шетелдіктер  мен азаматтығы жоқ тұлғалардан  жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларацияны салық агенті есепті тоқсаннан кейінгі екінші айдың 15-інен кешіктірмей, салық төленетін жердегі салық органдарына табыс етеді.

2. Шаруа немесе фермер қожалықтары  үшін және оңайлатылған декларация  негізінде шағын бизнес субъектілері үшін арнаулы салық режимдерін қолданатын салық агенттері осы режимдер қолданылатын қызмет бойынша жеке табыс салығы және әлеуметтік салық бойынша декларация табыс етпейді.