Кәсіпкерлік құқығы түсінігі, пәні, әдісі, қайнар көздері

Кәсіпкерлік құқықтың түсінігі

 

• Кәсіпкерлік — адам қызметінің ерекше саласы және ол еңбектің басқа түрлерінен оқшауланып тұрады.
• Экономика саласындағы құқықтық қатынастарды зерттеуді кәсіпкерлік құқық атты ғылым саласы жүзеге асырады.
• Кәсіпкерлік құқық кәсіпкерлік қызметтің құқықтық реттелуінің негізгі қырларын сипаттайды.

 

Пәні:

 

Кәсіпкерлік құқықтың пәніне құқықтық қатынастардың негізгі екі тобы бар.

• Біріншісі – бұл кәсіпкерлік әрекетті ұйымдастырумен байланысты қатынастар. Ол ҚР Конституциясының 26-бабына сай жүргізіледі.

 

 

 

• Екіншісі – кәсіпкерлік әрекеттің өзімен тікелей байланысты. Яғни, өз иелігіндегі мүлікті пайдаланудан, тауарлар сатудан, жұмыстар орындаудан немесе қызметтер көрсетуден пайда табумен байланысты қатынастарды айтамыз.

Әдістері

 

• Диспозитивті – кәсіпкерлік қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың шешімін еркін әрі дербес түрде таңдалады.

 

• Императивті – кәсіпкерлік қатынастардыі құқықтық қатынастарындағы ұсыныстық сипатта болуы немесе міндеттің анықталуы болады.

Қағидалары

 

Кәсіпкерлік құқықтың қағидалары – бұл құқықтық нормалардың барлық көлемін толығымен қамтитын негізін қалаушы бастаулар болып табылады.

• 1. Кәсіпкерлік қызметтің еркіндік қағидасы.
• 2. Меншік түрлерінің көп түрлілігі және заңмен қорғалуы.
• 3. Бәсекелестікті қолдау және жосықсыз бәсекеге жол бермеу.
• 4. Кәсіпкерлік қызметті мемлекеттік реттеу.
• 5. Заңдылық қағидасы.

Қайнар көздері

Кәсіпкерліктің даму бағыты

 

• Экономикаға негізделген
• өндірістік қатынас жүйесіне кіруі керек
• өндірістік еңбектің өсуін көрсету керек
• тиімді материалдық және қаржылық ресурстарды қолдану, ғылыми техникалық прогресске қол жеткізуді қамтамсыз ету керек.

 

ҚР–ң Конституциясында меншіктің көптеген нысандары, жеке меншікке қол сұқпаушылық және жеке кәсіпкерлік қызметтің бостандығы бекітілген. 

 

• Кәсіпкерлікпен қоғамның ара қатынасы әлеуметтік аясындағы нәтижелермен сипатталуы керек, яғни елеулі қажеттіліктерін толық қанағаттандыру.
• Кәсіпкерліктің қоғамдағы саяси өмірімен қарым-қатынасы оның дамуының маңызды аспектісі болып табылады.

 

Кәсіпкерлік қызметтің заңдық анықтамасы және белгілері

 

• ҚР АК 10-б. 1-т.сәйкес, кәсіпкерлік – бұл меншік түрлеріне өарамастан, азаматтар мен заңды тұлғалардың тауарларға сұранымды қанағаттандыру арқылы таза табыс табуға бағытталған шаурашылық басқару құқығына негізделген ынталы қызметі.

Белгілері:

 

•  Кәсіпкерлік әрекет
• Толықтай мүлік дербестігі
• Табыс табуға бағытталған
• Субъект пайдану тауарларға, жұмыстар мен қызметтер сұранысты қанағаттандыру керек.
• Кәсіпкер айналымға өз атынан түседі.
• Кәсіпкерлік әрекет тәуекелмен байланысты.
• Жауапкершілік.