Бизнес-жоспардың мақсаты, міндеттері және мазмұны

                                                     Мазмұны

     I.  Теориялық бөлім

1. Бизнес-жоспардың мақсаты, міндеттері және мазмұны         3
2. Өндірістік жоспар                                                                       6
3. Қазақстан Республикасының негізгі салық жүйесі                10

II. Тәжірибелік бөлім                                                                       18

    Пайдаланылған әдебиеттер тізімі                                                   21

   
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

1.Бизнес-жоспардың мақсаты, міндеттері және мазмұны.

     Кез келген бизнес-жоспардың мақсаты  уақыттың біраз интервал шегінде  осы берілген кеңістікте жеткен , яғни "осы жерде және қазір"  қызметтің қалаған нәтижесі болып  табылады.

     Бизнес-жоспардың міндеті бұл- мақсатпен анықталған нәтиженің параметрлерін немесе сандық деректердің жиынтығымен сипатталатын бизнестің экономикалық орындылығын, техникалық мүмкіндігін, кәсіпкерлік (коммерциялық) ұсыныстың концепциясын дәлелдеу.

     Сонымен бірге инвестициондық бағдарламаны дәлелдеу, жобалық ұсынысты іске асыру барысында қаржылық, ұйымдастырушылық саясатты қалыптастыру, маркетингтің стратегия жұмыстарын, нарық конъюнктураларын болжау негізінде ең үлкен экономикалық әсер алу шарттары ескеріледі.

     Бизнес-жоспарда келесі нақты міндеттер шешіледі:

• муниципалдық органдардың талаптары, шектеулері, нормативтері, құықтық аспектілері анықталады;
• алғашқы материалдың талдауы беріледі: ахуалдық жоспардың, бизнестің техникалық жағдайының көрсеткіштері (егер жүріп тұрған бизнес сатып алынса), әлеуметтік шарттар мен халықтың демографиялық құрамы және т.б.;
• осы бизнестің дамуы мен ұйымдастыруына, компенсациялық төлемдерге, және айырылып қалу пайдасына байланысты мүмкін болатын шығындардың мөлшерлері қарастырылады;
• мүмкін болатын нұсқалардың талдауымен бірге жаңа бизнестің жобалық ұсынысының инвестициондық бағдарламасы қалыптасады;
• жобалық ұсынысты іске асыру формалары мен шарттары анықталады;
• осы территорияда қалыптасқан кәсіпорындармен тауарды шығару шарттарын, олардың пайда алуын, және де бюджетке қаржылық түсімдер (салықтар, жиындар, төлемдер және басқалар) болжамдалынады;
• жобалық ұсыныстың экономикалық, коммерциялық және бюджеттік әсердің көрсеткіштері, және де оның әлеуметтік және экологиялық нәтижелілігі анықталады;
• маркетинг стратегиясы жасалады;
• объектінің қызмет етуін ұйымдастыру мен қаржыландыру жоспары қалыптастырылады;
• бизнестің даму шарттары, формалары, мерзімдері анықталады;
• сақтандыру шарттары және коммерциялық тәуекелдердің типтері анықталады;
• резюме, жобалық ұсыныстың параметрлері, көрсеткіштері, негізгі сипаттамалар жиналған түрде мазмұндаланады, оның артық жері, алынатын кірістер, инвестициондық және пайдаланымдық шығындар, олардың қаржыландыру көзі бойынша құрылымы, бюджеттік емес қорлар мен қалалық бюджетке қаржылық түсімдердің мөлшерлері мен мерзімдері дайындалады.

       Әр түрлі ағымдағы, тіпті дәл  мезгілімен қабылданатын шешімдер  жоспарлауды алмастырмайды, шешім  қабылдаумен салыстырғанда ол  өз алдында ең биік тәртіптегі  басқару қызметін көрсетеді, нарықтық экономиканың қарқынды өзеніне кәсіпорынның қозғалысын бағыттайтын компас ретінде қызмет етеді.

     Формалды жоспарлау, әрине белгілі  әрекеттерді талап етеді. Бірақ  ол аз емес пайда әкеледі:  біріншіден, ол бастықтарды оқиғадан  оқиғаға дейін, бір күнмен өмір сүруге емес, болашақты ойлауға мәжбүрлейді; екіншіден, әрекеттердің айқын үйлесімділігіне әкеледі; үшіншіден, бақылауға берілетін қызметтің негізгі көрсеткіштерін құрады; төртіншіден, кәсіпорынға өз міндеттерін айқын анықтауға мәжбүрлейді; бесіншіден, жағдайдың кенеттен өзгеруіне дайындалуға, болатын өзгерістерді алдын-ала көруге мүмкіндік береді; алтыншыдан, барлық қызмет адамдарының міндеттемелерінің өзара байланысын көрнекі көрсетеді. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

2. Өндірістік жоспар.

     Ағымдағы, ұзақ мерзімдегі болашақта  қызметтің негізін өндірісті  жоспарлау мен басқару құрайды.

     Жоспарлау барысында өндірілетін  және шығарылатын өнімнің (жұмыстың, қызметтің) көлемі жалпы, дайын  (тауарлық) және шығарылған өнімнің  көрсеткіштерін есептеу жолымен анықталады.

     Жалпы өнімді толық өңделген  өнім (дайын өнім) мен толық өңделмеген  өнім (аяқталмаған өндіріс) құрайды.

     Дайын өнімнің жалпы (суммарлық)  көлемі өнімнің әрбір түріне  қойылған баға мен өндірістік  бағдарламаға сәйкес оны шығару туралы деректер негізінде анықталады.

                       П_г=∑ N_aЦ_а+ ∑ N_bЦ_b +...+ ∑ N_nЦ_{n ,}

мұнда:

П_г - дайын өнімнің құны;

a,b,...n - өнімнің (жұмыстың, қызметтің) номенклатурасы, тенге;                                                                                                                           N_а,N_b,...N_n - өндіріске сәйкес өнім түрлерінің жылдық көлемі, бірлік;               Ц_а,Ц_b,...Ц_n - өнім бірліктерінің сәйкес түрлерінің нарықтық бағалары                                                                                                            (тенге/бірлік) .

Аяқталмаған өндіріс көлемі келесі формула бойынша  есептеледі:

                      П_нез=В_{с *}Т_{ц *}С_{п *}К_из,

мұнда:

  П_нез - аяқталмаған өндірістің көлемі (тенге);                                                                       В_с - өнімнің ортатәулік шығарылымы (бірлік);                                                           Т_ц - өндірістік циклдің ұзақтылығы (күн);                                                            С_п - бұйымның жоспарлық өзіндік құны (тенге/бірлік);                                              К_из - бұйым бойынша шығын өсуінің орташа коэффициенті (0,5 - 0,75).

    Жалпы өнім тең болады:

                     П_в=П_г± ∆П_нез,

мұнда   ∆ П_нез - жылдың басы мен аяғындағы аяқталмаған өндірістің өзгеру қалдығы .

     Жиынтық материалдар қоры тауарлық  және өндірістік болып бөлінеді.

Сурет. 1. Материалдық қорлардың классификациясы.

Ресурстарды пайдалану көрсеткіштерін құру келесі тәртіппен жасаған орынды:

1. Барлық ресурстарды  пайдалану көрсеткіштерін анықтау.                                             2. Негізгі өндірістік қорларды  пайдалану көрсеткіштерін анықтау.                                  3. Айналымдағы өндірістік қорларды пайдалану көрсеткіштерін анықтау.                                           

     Ресурстарды пайдалану сипаттамасы  үшін негіз болып натуралдық  немесе құндық өлшемдегі ресурстың  ортажылдық шамасы және түсім  бойынша жоспары (факті) саналады.

     Түсім көлемінің ресурс шамасына  қатынасы осы ресурсты пайдаланғаннан  қайтарым мөлшерін сипаттайды.

     Жалпы айналым қаражаттары үндеу  қорлары мен айналым өндірістік  қорларына несиеленген ақшалай  қаражаттарды көрсетеді.

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Сурет.2. Айналмалы қаражаттардың құрамы. 
 

Кадрлар сұранысына әсер ететін факторлар екі  топқа бөлінеді: сыртқы және ішкі.

     Сыртқы факторларға нарық конъюнктурасы,  нарық құрылымы, бәсеке күрес,  елдегі әлеуметтік- экономикалық  жағдай және т.б. жатады.

     Ішкі факторларға - технология  деңгейі, еңбек ұйымдастыру деңгейі,  бағдарламаның өзгеруі және т.б. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Сурет.3. Кадрларға деген сұраныстың жоспарлау процессінің  

                              схемасы. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

3.Қазақстан  Республикасының  негізгі салық  жүйесі.

     Қазақстан Республикасы өз алдында егемендік алып, тәуелсіз мемлекет болғасын, экономиканы дербес түрде басқарды. Мемлекеттік басқару жүйелеріне көптеген өзгерістер жасалып, бірнеше заң жобалары қабылданды. Оларға қаншама өзгерістер мен толтврулар енгізілді. Дамыған мемлекеттер мен көрші мемлекеттердің жүргізіп отырған саясаттарын сараптай отырып, өзіміздің ұлттық менталитетке сай, қажзетті жақтарын алып отырды.

     Нарықтық экономика мен мемлекеттің салық саясатыныңнегізгі мақсаты- бюджеттің кіріс бөлігін қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету болып табылады.

     Салық саясатының басты мақсаты- салық жүйесін құру және оның тиімді қызмет етуіне мүмкіндік беретін салық механизмін іске асыру.

     Мемлекеттің салық қызметі келесі бағыттардан тұрады:

• мемлекеттің салық жүйесінің қалыптасуы;
• салық салу саласында мемлекет органдарының міндетін анықтау;
• арнайы салық органдарының жүйесін қалыптастыру;
• салық заңын ұйымдастыру және оның сақталуына бақылауды жүзеге асыру.

     Салық жүйесі де өз алдына  сала болып қалыптасуы үшін, біршама  қиындықтарды бастан кешіре отырып, көптеген өзгерістер мен толықтырулар  жасалынып, қазіргі кезде тұрақты  жүйеге түсті.

     Қазақстан Республикасының салық  жүйесі реформалаудың үш кезеңінен өтті.

     Бірінші кезең.

     1991 жылғы 9 шілдедегі Қазақ КСР  Президентінің «ҚазКСР мемлекеттік салық қызметін құру туралы» Жарлығымен ҚазКСР-нің басты мемлекеттік салық инспекциясы құрылды. 16 жалпы мемелекеттік және 27 жергілікті салық түрін қарастыратын салық жөніндегі заң актілер пакеті қабылданды.

     1991 жылғы қабылданған Қазақстан  Республикасының «Қазақстан Республикасындағы  салық жүйесі туралы» Заңына  сәйкес сол кездегі салық және  бюджетке төленетін басқа да  міндетті төлемдердің түрлеріне тоқталып өтейік.

     I. Жалпы мемлекеттік салықтардың түрлері:

1. Қосылған құнға салынатын салық.
2. Пайдаға салынатын салық.
3. Акциздер.
4. Бағалы қағаздармен жасалатын операциялардан алынатын салық.
5. Экспорт пен импортқа салынатын салық.
6. Кеден тарифі және баж салығы.
7. Пайдалы қазбаларды геологиялық барлау және геологиялық іздестіру жұмыстарына байланысты шығындарды өтеуге жұмсалатын алым.
8. Тіркелген (ренталық) төлемдер.
9. Транспорт құралдарына салынатын салық.
10. Автотранспорт құралдарын сатып алуға салынатын салық.
11. Автотранспорт құралдарының Қазақстан Республикасына келіп кіргені үшін төленетін ақы.
12. Заңды ұйымдардың мүлкіне салынатын салық.
13. Қазақстан Республикасы азаматтарынан, шетел азаматтарынан және азаматтығы жоқ адамдардан алынатын табыс салығы.
14. Мемлекеттік баж салығы.
15. Табиғат ресурстарына салынатын салық.
16. Колхозшылардың еңбегіне ақы төлеу қорына салынатын салық.