Войти    Поиск   Связаться с нами

Табиғи және техногенді сипатты төтенше жағдайлар

Дата: 24 Октября 2011 в 01:04
Автор: Пользователь скрыл имя
Тип: реферат
Скачать в ZIP (21.04 Кб)
Файлы: 1 файл
РЕФЕРАТТТТ.doc (79.00 Кб)   —   ОткрытьСкачать

                                              ЖОСПАР. 

  I. Кіріспе  бөлім. Табиғи және техногенді  сипатты төтенше жағдайлар.

  II. Негізгі  бөлім. Аумақтың радиоактивті  ластануы. Радиациялық авария. Радиация  көздері, табиғи радиоактивтілік,  жергілікті жердің радиоактивті зақымдалуы.

  III. Қорытынды  бөлім. «Табиғи және техногендік  сипаттағы төтенше жағдайлар  туралы» ҚР Заңы. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

              Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай  

"Табиғи  және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар туралы" 05.07.97. ҚР Заңы республика аумағында табиғи және техногенді сипаттағы төтенше жағдайларды ескерту мен жою жөніндегі қоғамдық қатынастарды реттейді. Онда халықты, қоршаған орта мен шаруашылық объектілерін төтенше жағдайлардан және одан туындаған салдардан қорғау мен мемлекөттік саясат жүргізуде басым салала-рының бірі екендігі атап көрсетіледі.  
Заңда төтенше жағдайға, зілзалаға, аварияға, апатқа анықтама беріледі, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай саласындағы ұйымдардың міндеттемесі, халықтық құқығы мен міндеттемесі белгіленіп, мемлекеттік органдар мен жергілікті басқару органдарының өкілеттігі атап көрсетілген. Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдай саласындағы заңның бүзылғандығы үшін жауапкершілік белгіленген. Заңда төтөнше жағдайға қатысты басқа да мәселелер мазмұндалған.  
Зілзала бүл кенеттен туындайтын және халықтың қалыпты тіршілігінің қүрт бүзылуына, адамдар мен хайуанаттардың қаза болуына, материалдық қүндылықтардың бүлінуіне және жойылуына алып келетін табиғат қүбылысы. Зілзала салдарынан төтенше жағдай туады.  
Көптеген зілзалалар адамның еркінен тыс жер сілкінісі, тасқын, сел, сырғыма, қар көшкіні, долы жел, бүрқасын, орман және дала өрттері сияқты табиғат күштерінің әсерінен болады.  
Әр бір зілзаланың тек өзіне ғана тән пайда болу себебі, қозғаушы күші дамуының сипаты мен сатысы қоршаған ортаға өзіндік әсері сияқты физикалық қасиеті бар.  
Зілзаланың бір-бірінен айырықша ерекшеліктерімен қарамастан ортақ белгілері бар. Олар: үлкен кеңістікті қамтуы, қоршаған ортаға айтарлықтай ықпалы, адамға қатты психологиялық әсер етуі.  
Авария - технологиялық процесстердің бүзылуы, механизмнің, қондырғының және ғимараттың зақымдалуы. Шаруашылық объектілерінде ең көп тараған авария себептері - агрегаттарды, механизмдерді пайдалану ережесін бүзу. Сондай-ақ техника қауіпсіздігі өрежесін бүзу, зілзала. Авария салдарының сипаты оның түріне, көлеміне және ол пайда болған кәсіпорынның ерекшелігіне байланысты. Аварияның негізгі салдары жарылыс, өрт, су басу, шахталардың қүлауы болуы мүмкін. Бірақта жағдайда атмосфера газданады, мүнай өнімдері, түтанғыш сүйықтар мен қатты әсер ететін улы заттардың төгілуі, авария салдарын тудырады.  
Апат - бұл адамның өзі күтпеген іс-әрекеті, зілзала немесе әлеуметтік қиыншылық, олар адамдардың үлкен тобы тіршілігінің бұзылуымен, қаза болуымен немесе өмірі мен денсаулығына төнген қауіппен және айтарлықтай экономикалық және экологиялық залалмен сипатталады.  
Апаттар көлемі мен түрлері бойынша жіктеледі.  
Көлемі бойынша: кіші, орта және үлкен.  
Көлемді анықтау кезінде өлшөм үшін екі көрсеткіш алынады: зардап шеккендердің жалпы саны немесе емделуге мүқтаждардың сан апат салдарының әсеріне үшыраған аумақ.  
Түрлері бойынша барлық апат екі топқа бөлінеді:  
- табиғи (олар табиғи және стихиялық зілзала);  
-жасанды (антропогендік, яғни адамдық факторлардан туындайды).  
Табиғи:  
1. Метеорологиялық (боран, дауыл, циклон, қарақүйын, қатты  
ыстық, қүрғақшылық аяз, найзағайдан болған өрт).  
2. Тектоникалық және теллурлық (жанартаудың атқылауынан  
болған өрт, жер сілкінісі).  
З.Топологиялық (сел, сырғыма, қар көшкіні, тастың қүлауы, су басу).  
4. Космостық (метөориттердің және басқа космостық денелердің қүлауы, олармен соқтығыс).  
Жасанды:  
1. Көліктік (космостық, авиациялық, автомобильдік, төңіз, өзен,  
темір жол).  
2. Әндірістік (радиациялық, механикалық, химиялық,  
термикалық).  
3. Спецификалық (бактериологиялық, эпидемиялық).  
4. Әлеумөттік (соғыс, аштық, қоғамдық және үлттық тәртіпсіздік,  
терроризм, маскүнемдік, нашақорлық, токсикомания).  
Әрбір апат ошақ қүруға алып келеді, бүлар үшін өзіндік бүлдіру, зақымдау ерекшелігі тән, ал әрбір ошақ - бүл төтенше жағдай.  
Төтенше жағдай - апат нәтижесінде қалыптасқан ахуал, оның басты көрсеткіші бүлдіру процестерінің жиілігі болып табылады. Бүл процестерді қалыпқа келтіру үшін қосымша күш пен қаражатты тарту және айрықша шешім қабылдауды талап етеді.  
Табиғаттағы тосын жағдай  
Табиғаттағы тосын жағдай - бүл адамның қоршаған ортамен қарым-қатынасы нәтижесінде және оның өміріне, денсаулығы мен мүлігіне қауіп төнгенде болуы мүмкін жағдай.  
Мысалы, ықтимал жарақаттар, өсімдіктер мен хайуанаттардың уымен улану, табиғи-ошақтық ауруларға шалдығу, тау ауруы, күн өту жәнө дененің суынуы, улы хайуанаттар мен жәндіктердің шағуы, жұқпалы аурулар.  
Экологиялық тосын жағдайларға белгілі жайттарда ерекше маңызға ие болатын тосын оқиғалар жатады (суық, ыстық, аштық, шөлдеу, шаршау, экоулану, тән ауруы). Олардың жағымсыз әсер ету деңгейі ерекшелігі соншалықты аурудың асқынуына, сіресіп қалушылыққа алып келеді.  
Тосын жағдайдың дамуына немесе пайда болуына әсер ететін табиғи орта факторлары: температура және ауаның ылғалдығы, күн радиациясы, жауын-шашын, атмосфераның барометрлік қысым деңгейі, жел, дауыл. Бүған сондай-ақ жер бедері, су көздері, флора мен фауна, жер магнит өрісінің ауытқуы жатады.  
Қорғаныс қызметін қамтамасыз ететін табиғат аясындағы тосын жағдайларды адамның қалыпты тіршілігіне ықпал ететін факторлар: киім, авариялык, жабдық, дабыл мен байланысқа арналған қондырғы, тамақ пен су қоры, авариялық жүзу қүралдары, әр түрлі мақсатқа пайдаланылатын қолда бар заттар.  
Материалдық жағдайға (жабдықтау, авариялық қүралдардың болуы) және климаттық - географиялық жағдайлардың ерекшелігіне байланысты нақты бір жағдайдың әр түрлі салдары болуы мүмкін. Мысалы, үшақтың шөлге амалсыз қонуы, орманды жерге қонғаннан гөрі едәуір күрделілеу болып келеді. Тосындылық деңгейі, әдеттегідей, тірі қалу мүмкіндігін белгілейтін өмір уақытының факторына ықпал етеді.  
Қиын жағдайдағы іс-әрекеттерге әрдайым дайын болу керек. Алғырлық сенімділікті тудырады. Сенімділік кез-келген тосын жағдайдан алып шығады. Кез-келген адам өзі күтпеген үлкен іс-әрекеттерді жасайды. Тек не істеу керектігін ғана білу керек. Қайғылы жәйт әркімнің басына туады. Оны күту - еш шарасыз қаза болу деген сөз. Оған дайындалу - тірі қалу деген сөз! Тығырықтан шығуды үйрену керек. Тосын жағдайдан тірі қалудың мысалына Дефоның романындағы Робинзон Крузоны келтіруге болады. Кәсіби саяхатшылардың сансыз армиясына «жабайы» демалыс ауесқойларын жатқызуға болады. Белсенді демалыстың альпинизм, суға шомылу, тауға шығу, шаңғы тебу, жаяу жүру, спелеологиялық туризм, желкен спорты сияқты экзотикалық түрлері қарыштап дамыды.  
Қабілетсіздіктен бақытсыздыққа дейін бір~ақ қадам екендігі белгілі. Адамдар жеуге болатын өсімдіктер мен қүстардың арасында аштан өледі. Түрпайы түрақ жасауға ойы жетпей, қатып қалады, судан екі қадам жерде шөл қыспағынан жан тәсілім етеді. Амалсыздан жалғыздықта қалған адам ең алдымен тек өзі ғана екенің, тамақ пен түрақ табу және адамдарға оралу керектігін үғуына тиіс. Алғашқыда медициналық көмек көрсетіледі, бұдан кейін байланыс жасауға әрекет жасалады, баспана ұйымдастырылады, су мен тамақ әкелінөді, адамдарға шығатын жолды бағдарлап, іздеу басталады.  
Авария - орны (бақытсыздық болған климаттық-географиялық аймақ). Нақ осы фактор тірі қалудың бүкіл стратегиясы мен практикасын анықтайды.  
Шөлейт (құрғақ дала). Жартылай шөлейтте үзақ уақыт тірі қалу өз бетімен елді мекенге төмір жол мен тас жолға, қар қалың жатқан жерлердегі - ойпаттағы, жырадағы, сайдағы және басқа қатпарлы жерлердегі қардан жасалынған қорғанға кез болғанда ғана мүмкін.  
Шөл. Шөлде қысқа мерзімде тірі қалу үшін жақын елді мекенге баруды ойластыру керек. Елді мекендер алыс болған немесе өзінің түрған жерін білмеген жағдайда жақсы көрінетін жерде қомақты лагерь жасау үсынылады.  
Жазғы уақытта түщы судың едәуір қорысыз тірі қалу мүмкін емес! Жазда шөлде үзақ уақыт болу үшін күн көзін қалқалайтын жерге күрке жасау, авариялық дабылдар орнату, суды пленкалық бу конденсаторларының көмегімен алумен түщы суды тәулік бойы бақылау, бақытсыздық белгісін беру қажет.  
Түнде шөлде жарық дабылы анық көрінеді (шам, от, жарық).  
Күндіз мүлдем жүруге болмайды! Түнде тек қысқа қашықтыққа жүруге болады.  
Шөлде адам дененің кебуінен, ыстық пен күннің өтуінен, улы жыландар мен өрмекші тектестердің шағуынан қаза болуы мүмкін.
 

 «Табиғи  және техногендік сипаттағы төтенше  жағдайлар туралы» ҚР Заңы

№19-1 1996ж. 5 шілде 

(2006.10.01 берілген  өзгерістер мен толықтырулармен)

5-бап. Ұйымдардың  табиғи және техногендік сипаттағы  төтенше жағдайлар саласындағы  міндеттері 

Меншік нысандарына  және ведомстволық бағыныстылығына  қарамастан, ұйымдар табиғи және техногендік  сипаттағы төтенше жағдайлар  саласында:

- өз жұмысының  орнықтылығын арттыру және қызметкерлер  мен халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз  ету жөніндегі шараларды жоспарлап,  өткізуге;

- төтенше жағдайлардың  пайда болуы қаупі туралы немесе  пайда болуы туралы белгіленген  тәртіппен ақпарат беріп отыруға, қызметкерлер мен халықты бұл жөнінде хабардар етуге;

- қызметкерлерге  төтенше жағдайлар кезінде әскерилендірілмеген  құрылымдар құрамында қорғану  және әрекет ету әдістерін  үйретуге, төтенше жағдайлар туралы  хабардар ететін жергілікті жүйе  құрып, оны үнемі әзірлікте ұстауға;

- қарауындағы  өндірістік және әлеуметтік мақсаттағы  объектілерде, соларға іргелес аумақтарда  бекітілген жоспарларға сәйкес  қорғану шараларын құтқару, авариялық-қалпына  келтіру және төтенше жағдайларды  жою жөніндегі басқа да кезек  күттірмейтін жұмыстарды жүргізуге;

- заңдарда  көзделген реттерде, төтенше жағдайлардың  салдарынан қызметкерлер мен  басқа да азаматтарға келтірілген  залалдың өтелуін қамтамасыз  етуге, төтенше жағдайлар жойылғаннан  кейін қошаған ортаны сауықтыру,  ұйымдар мен азаматтардың шаруашылық қызметін қалпына келтіру шараларын жүзеге асыруға міндетті.

ҚР Үкіметі  белгіленген тізбе бойынша қызметінде төтенше жағдайлардың пайда болу қатері басым ұйымдар қаржы және материалдық ресурс резертерін жасап, ТЖ алдын алу және оларды жою жөніндегі күштер құралдар құрылуын, дайындалуы мен әзірлікте ұсталуын қамтамасыз етуге міндетті.

13-бап. Облыстардың  (республикалық маңызы бар қаланың,  астананың) жергілікті өкілді  және атқарушы органдарының табиғи  және техногендік сипаттағы төтенше  жағдайлар саласындағы өкілеттілігі

Облыстардың (республикалық  маңызы бар қаланың, астананың) және аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) жергілікті атқарушы органдары табиғи және техногендік сипаттағы төтенше  жағдайлар саласында:

- жергілікті  ауқымдағы төтенше жағдайлардың алдын алу мен оларды жою жөніндегі шараларды ұйымдастырады;

- төтенше жағдайлардың  пайда болуына әкеп соққан  аварияны, зілзала мен апатты  тергеуге қатысады;

- халықты және  ұйымдарды қажетті қауіпсіздік,  ТЖ алдын алу мен оларды  жою жөніндегі шаралар туралы хабардар етеді;

- ТЖ алдын  алу мен оларды жою жөніндегі  шараларды жергілікті қорлардан  қаржыландыруды жүзеге асырады; 

- материалдық-техникалық, азық-түлік медициналық және басқа  реурстардың жергілікті қорларын  құрады және пайдаланады;

- ТЖ салдарынан  зардап шеккен халықтың және  қызметкерлердің әлеуметтік қорғалуын,  азаматтардың денсаулығы мен  мүлкіне, қоршаған ортаға және  шаруашылық жүргізуші объектілерге  келтірілген зиянның өтелуін,  медициналық қызмет көрсетуді,  ТЖ аймақтарында тұрғаны және жұмыс істегені үшін өтемақылар мен жеңілдіктер алуды өз құзыреті шегінде қамтамасыз етеді;

- ТЖ жойылғаннан  кейін қоршаған ортаны сауықтыру,  ұйымдар мен азаматтардың шаруашылық  қызметін қалпына келтіру жөніндегі  шараларды жүзеге асырады. 

15-бап. Ғылыми  зерттеулер, жағдайды қадағалау,  бақылау мен табиғи және техногендік  сипаттағы төтенше жағдайларды  болжау 

Табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ саласындағы  ғылыми зерттеулердің негізгі міндеттеріне мониторинг әдістерін әзірлеу мен  ТЖ-дың деректер банкін жасау, ТЖ болжау, алдын алу әдістерін, бақылау шаралары мен қорғану құралдарын, оларды болжау, зардаптарына баға беру, олардың алдын алу мен оларды жою жөніндегі нысаналы және ғылыми-техникалық бағдарламаларды әзірлеу кіреді. Жағдайды қадағалау, бақылау мен табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ болжау қызметі (сейсмикалық қызмет, сел жүретінін хабарлау, радиациялық қауіпсіздікті бақылау жүйелері және басқалар) арнайы уәкілдік берілген мемлекеттік орагндардың жанынан құрылады және ТЖ алдын алу мен оларды жоюдың мемлекеттік жүйесіне енгізіледі.

18-бап. Табиғи  және техногендік сипаттағы ТЖ  саласындағы қорғану шаралары 

Табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ пайда  болған кезде қатер қауіпін, шығындар мен залалды мүмкін болғанынша барынша  азайту үшін мынадай қорғану шаралары жүзеге асырылуға тиіс:

- сейсмикалық  жағынан берік құрылыстар салу  және үйлер мен ғимараттардың  сейсмикалық беріктігін күшейту; 

- гидротехникалық  және инженерлік геологиялық  қорғану шаралары;

- көлік қауіпсіздігін  қамтамасыз ету және көлікте ТЖ болғызбау үшін коммуникациялар жүйелерін жетілдіру;

- қауіпті өндірістік  объектілердегі қорғану шаралары;

- өрттерге (жарылыстарға), індеттер мен малдың жұқпалы  ауруларына, ауыл шаруашылық өсімдіктері  мен ормандардың кеселдермен  және зиянкестермен зақымдануына жол бермеу шаралары;

- арнайы уәкілдік  берілген органдардың міндетті  күші бар нұсқамаларында көздеген  басқа да шаралар. 

Ұйымдар мен  азаматтардың төтенше жағдайлардың пайда болу қатеріне байланысты қызметі  міндетті түрде сақтандырылуға тиіс .

 

Краткое описание
"Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар туралы" 05.07.97. ҚР Заңы республика аумағында табиғи және техногенді сипаттағы төтенше жағдайларды ескерту мен жою жөніндегі қоғамдық қатынастарды реттейді. Онда халықты, қоршаған орта мен шаруашылық объектілерін төтенше жағдайлардан және одан туындаған салдардан қорғау мен мемлекөттік саясат жүргізуде басым салала-рының бірі екендігі атап көрсетіледі.
Оглавление
I. Кіріспе бөлім. Табиғи және техногенді сипатты төтенше жағдайлар.
II. Негізгі бөлім. Аумақтың радиоактивті ластануы. Радиациялық авария. Радиация көздері, табиғи радиоактивтілік, жергілікті жердің радиоактивті зақымдалуы.
III. Қорытынды бөлім. «Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар туралы» ҚР Заңы.